Tuesday, January 17, 2017

CHỨNG CAO HUYẾT ÁP (HYPERTENSION)

BS: ĐINH TẤN KHƯƠNG




Chứng cao huyết áp rất thường gặp, nó có thể dẫn đến những biến chứng như stroke, heart attack… Vì thế, cao huyết áp cũng được coi là một trong những “kẻ giết người thầm lặng” (silent killers).

Huyết áp (blood pressure) là gì?

- Huyết áp là áp lực máu trên thành động mạch khi tim bơm máu đi khắp cơ thể.

- Huyết áp được ghi bằng 2 con số và được tính theo đơn vị mmHg. 

Ví dụ: 120/70 mmHg
+   Con số 120 là huyết áp (thời) tâm thu (systolic blood pressure): áp suất máu đo được trong lúc cơ tim co bóp để bơm máu ra.
+   Và con số 70 là huyết áp (thời) tâm trương (diastolic blood pressure): áp suất máu đo được trong lúc cơ tim thư giãn để nạp máu về.

Huyết áp bình thường là gì?

Khoảng 40 năm trước, huyết áp bình thường tùy thuộc vào tuổi tác, theo cách tính:

+  Huyết áp tâm thu (systolic blood pressure)= tuổi + 100
+  Huyết áp tâm trương (diastolic blood pressure)= (tuổi+100+ 10) : 2

Ví dụ:

.  30 tuổi sẽ được tính: 

         Huyết áp tâm thu= 30+100= 130
         Huyết áp tâm trương = (30 +100 + 10) : 2= 70

Như vậy, huyết áp bình thường ở tuổi 30 là: 130/70 mmHg

70 tuổi huyết áp sẽ được tính:

         Huyết áp tâm thu= 70+100= 170
         Huyết áp tâm trương= (70 + 100 + 10) : 2= 90

 Như vậy, huyết áp bình thường ở tuổi 70 là: 170/90 mmHg

Cách tính theo tuổi như trên, ngày nay không còn được áp dụng nữa vì có những bất cập. Bởi một người 70 tuổi, thành mạch máu sẽ “giòn” hơn là thành mạch máu của một người ở độ tuổi 30, vì giòn hơn nên dễ vỡ (bể) gây tai biến.

Ngày nay, huyết áp bình thường được áp dụng chung cho mọi lứa tuổi là:


-         Dưới 120/80 được xem là huyết áp bình thường
-         Từ 120/80 tới 139/89: vẫn được xem là bình thường nhưng ở mức cao bình thường
-         Cao hơn 140/90: cao huyết áp

Huyết áp thay đổi thường xuyên, có lúc lên cao có lúc xuống thấp, tùy thuộc vào hoạt động và một vài yếu tố khác gây tác động gián tiếp hay trực tiếp. Chính vì thế mà chúng ta cần phải biết cách để đo huyết áp cho được chính xác

Nếu huyết áp không được đo chính xác thì dẫn tới hậu quả gì?


-         Hoặc là điều trị oan uổng (không cần thiết)
-         Hoặc là bỏ sót (không điều trị) gây biến chứng trầm trọng.

Làm thế nào để đo huyết áp cho được chính xác?:


-         Chọn dụng cụ đo có mức chính xác cao
-         Áp dụng đúng kỷ thuật
-         Phải có thời gian nghỉ ngơi ít nhất là 10-15 phút trước khi đo
-         Tránh uống trà, cà phê hay hút thuốc lá trong vòng 30 phút trước khi đo
-         Thư giãn thật sự trong căn phòng yên tỉnh (không nhạc, không TV)
-         Chờ ít nhất là 5 phút sau khi đã an vị
-         Ngồi với hai lòng  bàn chân đặt thẳng trên sàn nhà, hai chân không được chéo lại nhau, lưng tựa vào thành ghế và cánh tay tựa trên tay ghế/mặt bàn
-         Đo ít nhất hai lần cách nhau 1 phút
-         Nếu cần đo thêm huyết áp trong tư thế đứng thì phải chờ  2 phút sau khi đứng dậy
-         Đo huyết áp trong cùng điều kiện và cùng thời gian trong ngày
-          Không nên đo huyết áp trong  khi bị stress hay đau nhức

Dụng cụ đo huyết áp nào được đánh giá là chính xác và đáng tin tưởng?

Dụng cụ đo huyết áp thường dùng hiện nay:


1.     Dụng cụ đo bằng cột thủy ngân
2.     Dụng cụ đo tự động số (đo ở cánh tay)
3.     Dụng cụ đo lưu động theo dõi huyết áp liên tục trong vòng 24 giờ

Nhiều người cho rằng dụng cụ đo bằng cột thủy ngân chính xác hơn là dụng cụ tự động số. Điều nầy không sai, nhưng độ chính xác cao không phải là do dụng cụ tốt mà do yếu tố con người, xác định đúng vị trí của mạch máu và điều chỉnh sức đè lên thành mạch.
(sai vị trí sẽ không bắt được mạch, đè mạnh quá hay nhẹ quá cũng không bắt được mạch).


Khi đo bằng dụng cụ tự động số mà biết áp dụng đúng kỷ thuật (đúng vị trí và sức ép trên thành mạch) thì độ chính xác vẫn không có gì sai biệt so với dụng cụ cột thủy ngân.

Tóm lại, không có dụng cụ nào tốt nhất, kinh nghiệm của người đo sẽ quyết định độ chính xác chứ không phải dụng cụ đo.

Dụng cụ đo huyết áp nào  được xem là ít chính xác nhất?

Dụng cụ tự động số đo ở cườm tay được đánh giá là ít chính xác nhất

Lý do?

Bởi vì mạch máu ở cườm tay nằm lệch một bên cho nên không thể điều chỉnh nút sensor ( bắt mạch)  của máy vào đúng vị trí được.

Nguyên nhân chứng cao huyết áp là gì?



-         Nguyên nhân chính xác của chứng cao huyết áp thường không biết rõ
-         Bệnh ở thận, tuyến thượng thận  và một số thuốc đang uống là nguyên nhân (thứ phát) gây chứng cao huyết áp
-         Nếp sống góp phần ảnh hưởng đến chứng cao huyết áp:
          +  kém hoạt động thể lực
          +  thức ăn nhiều muối & nhiều mỡ
          +  uống rượu và hút thuốc 
          +  căng thẳng tinh thần

Tại sao phải điều trị chứng cao huyết áp?:


-         Chứng cao huyết áp đơn thuần không biểu hiện triệu chứng nhưng nếu cao huyết áp trong một thời gian dài sẽ dẫn tới  biến chứng tim mạch (tim lớn, suy tim, heart attack, stroke) và còn có thể gây biến chứng ở mắt, ở thận nữa.

-         Thống kê cho thấy rằng:

    Nếu huyết áp tâm thu (số trên) kéo hạ xuống được 10mmHg, hay là huyết áp tâm trương hạ xuống được 5mmHg thì nguy cơ bệnh tim mạch sẽ được giảm đến 25% và tai biến mạch máu não sẽ giảm khoảng chừng 33%.

Khi nào huyết áp được coi là cao và cần điều trị?

-         Huyết áp(BP) > 140/90 (mmHg) được coi là cao huyết áp

Trước đây huyết áp (BP) > 160/90 thì mới bắt đầu điều trị

Ngày nay huyết áp (BP) > 140/90:  cần phải đặt vấn đề điều trị 

Những trường hợp cần điều trị cấp thời bằng thuốc hạ huyết áp:

       1.  -   Huyết áp tâm thu (số trên) bằng hay hơn 180mmHg, hoặc là
        -    Huyết áp tâm trương (số dưới) bằng hay hơn 110mmHg

 2.  -    Tăng huyết áp tâm thu đơn độc (số đo huyết áp tâm thu và tâm trương cách biệt nhiều):
Huyết áp tâm thu> 160mmHg trong khi huyết áp tâm trương <70mmhg o:p="">

 3.      Có bằng chứng tổn thương  cơ quan (chẳng hạn suy thận, suy tim…)

 4.      Mắc bệnh tim mạch, cao mỡ trong máu, tiểu đường.

Trong những trường hợp nêu trên cần phải điều trị cấp thời bằng thuốc hạ máu (để ngăn ngừa biến chứng) và kết hợp với thay đổi nếp sống.

Trường hợp cao huyết áp chưa cần điều trị ngay bằng thuốc:


Những người cao huyết áp nhưng ít có nguy cơ bệnh tim mạch và không nằm trong những trường hợp nêu trên thì trước nhất chỉ cần thay đổi nếp sống và tiếp tục theo dõi số đo huyết áp cùngnguy cơ tim mạch trong vòng 6-12 tháng.

Nếu thay đổi nếp sống mà không hạ được huyết áp tới mức chấp nhận được thì phải bắt đầu điều trị bằng thuốc hạ huyết áp.

Thay đổi nếp sống lành mạnh:



+  giữ trọng lượng cơ thể khỏe mạnh
+  ăn nhiều rau quả và thức ăn ít mỡ, ít muối
+  tập thể dục thường xuyên, mỗi lần ít nhất là 30 phút
+  uống rượu vừa phải: 2 ly chuẩn mỗi ngày đối với đàn ông và 1 ly chuẩn đối với  phụ nữ
+  ngưng hút thuốc lá

+  thư giãn tinh thần

Chuẩn mức huyết áp cần đạt được sau khi điều trị:

Chuẩn mức cần đạt sau điều trị có sự khác biệt tùy thuộc vào mỗi  cá nhân


-         < 140/90 mmHg đối với những người cao huyết áp không có biến chứng

-         < 130/80 mmHg đối với người có tiền sử bệnh động mạch vành (coronary heart disease), tai biến mạch máu não (stroke), tiểu đường, suy thận kinh niên hay là mức đạm trong nước tiểu đạt tới 300-1000 mg mỗi ngày.

-         125/75 mmHg đối với những người có lượng đạm trong nước tiểu vượt quá 1000 mg mỗi ngày.

Sai lầm  trong quyết định điều trị và duy trì điều trị chứng cao huyết áp:


-         Dù người bệnh đã (được cho) biết mắc phải chứng cao máu nhưng vì không thấy có gì thay đổi trong cơ thể (chẳng hạn không thấy nhức đầu)  cho nên (nghĩ rằng) chưa cần phải điều trị.

-         Người bệnh ít khi nghe theo lời khuyên của bác sĩ mà thường nghe theo lời khuyên của những người chung quanh. Họ thường nói với nhau rằng, nếu uống thuốc sớm thì sẽ quen thuốc cho nên phải uống thuốc suốt đời!

-         Ở những quốc gia tiến bộ có hệ thống y tế đại chúng (dễ gặp bác sĩ, thuốc uống hiệu quả và có trợ giá…) nhưng mà tai biến mạch máu não, heart attack vẫn có tỷ lệ khá cao bởi vì người bệnh không chịu uống thuốc hay uống không đều đặn, không chịu theo dõi thường xuyên cũng như không điều trị đúng mức!

Trong trường hợp người bệnh do dự trong việc điều trị thì sẽ nhận được lời nhắn nhủ:

-         Hoặc là điều trị sớm hay là không còn (có) cơ hội để điều trị!

Kiểm soátchứng cao huyết áp:


1.     Nếp sống lành mạnh
2.     Thuốc hạ huyết áp.
3.     Điều trị, loại bỏ nguyên nhân thứ phát (nếu có)
4.     Theo dõi số đo huyết áp thường xuyên, bệnh nhân có thể tự theo dõi huyết áp bằng dụng cụ tự động số tại nhà .
5.     Cũng có khi cần được theo dõi huyết áp suốt 24 giờ bằng dụng cụ đo lưu động.

Thuốc điều trị (kiểm soát) chứng cao huyết áp có nhiều nhóm khác nhau và thích hợp tùy theo từng cá nhân.

Bài viết này nhằm mục đích phổ biến kiến thức tổng quát cho nên không đề cập tới thuốc điều trị. Bác sĩ của quý vị sẽ thảo luận và quyết định loại thuốc nào thích hợp một khi chứng cao huyết áp được chẩn đoán.



đinh tấn khương.


___________________________________________

Monday, January 16, 2017

Vì sao bút chì có tẩy ?

Sưu tầm

Có người hỏi : “Vì sao bút chì có tẩy ?”.
Chẳng phải câu trả lời đã quá rõ ràng rồi sao : “Để xóa đi những chữ viết sai, viết chưa đẹp hoặc để xóa hoàn toàn một đoạn văn nào đó !”.

Vậy có bao giờ bạn tự hỏi mình : “Phải chăng trong cuộc sống này, chúng ta cũng cần có một cục tẩy cho riêng mình ?”.

Để xóa đi những sai lầm của người khác và của chính bản thân ta. Có lúc chúng ta keo kiệt, không dùng đến cục tẩy đó khiến cho những trang giấy cuộc đời nhem nhuốc những dòng gạch và xóa.

Bất cứ ai cũng có lúc gặp sai lầm, bất cứ ai cũng gây ra những lỗi lầm khắc sâu trong lòng người khác.

Về miền Tây

Cẩm Tú cầu



    
 Suy nghĩ đã lâu, hôm nay vợ chồng chúng tôi mới thực hiện được, một chuyến đi về miền Tây, miền đồng bằng sông Cửu Long, nơi  có ruộng cò bay thẳng cánh, có những danh thắng tôi chưa một lần đặt chân đến bao giờ.
  Tối hôm ấy trên chuyến bay bảy giờ tối, từ Pleiku phố núi mây ngàn, quanh năm thời tiết lành lạnh. sương mờ giăng giăng...

Sunday, January 15, 2017

Ở Mỹ nhưng mình không là “đại gia”

Ngọc Lan - Người Việt

"Mình ở Mỹ nhưng mình không là đại gia"
(Hình minh họa: Getty Images)

1. Bảy năm rồi nàng không về Việt Nam, hỏi tại sao, nàng bảo thích đi chỗ này chỗ khác chơi hơn.

Lý do của nàng khiến nhiều người ngạc nhiên, bởi ai cũng từng nghe nàng tuyên bố : Đi đâu chứ đi Việt Nam là lúc nào cũng sẵn sàng, có dịp là bay về ngay, gặp bạn bè người thân vui lắm”. Sau cùng, gặng hỏi mãi, mới nghe nàng thỏ thẻ : “Về Việt Nam dễ bị quê lắm!”.

Saturday, January 14, 2017

Gà trong thi ca

* Trích tản văn Năm Gà Nói Chuyện Gà của Nguyễn Quý Đại.

(ảnh: Internet)
Gà gần với đời sống, ở thôn quê nhà nào cũng nuôi gà để lấy trứng ăn thịt, chỉ có gà tây ở Việt Nam hơi hiếm, ít người thích ăn thịt sợ phong ngứa và thịt không ngon. Nuôi gà tây khó hơn vì loại gà nầy rất dữ có thể tấn công đá, mổ lại chó mèo và trẻ em.

Những gia đình người Pháp sống làm việc ở Việt Nam họ thường nuôi loại gà tây. Về đời sống dân gian người ta thường ví von những cặp vợ chồng không xứng đôi vừa lứa 

Gà tơ xào với mướp già 
Vợ hai mươi mốt, chồng đà sáu mươi 
Gà già khéo ướp lại tơ 
Nạ dòng trang điểm gái tơ mất chồng
 

Các thức ăn điệu nghệ người miền Bắc thường cần phải có lá chanh, hành, hay riềng để hợp với khẩu vị 

Món ăn Miền Trung ngày tết

quinhon11



Dù đã quen với cuộc sống xứ người, nhưng mỗi dịp quan trọng như Lễ, Tết, ít nhiều cũng nhắt nhớ chúng ta những ngày vui, nếp sinh hoạt truyền thống củ, mà ẩm thực là một phần quan trọng trong chuỗi nhớ ấy. Hôm nay chúng ta cùng theo chân món ăn lần về chốn củ.

Thursday, January 12, 2017

Những điều người nóng tính cần khắc cốt ghi tâm

(ảnh: Internet)

Có lẽ trong cuộc sống những người điềm đạm luôn được coi trọng hơn người nóng tính. Những người dễ nổi nóng rất hay làm hỏng việc bởi khoảnh khắc con người ta tức giận, chỉ số IQ về zero. Lúc nóng giận còn có thể dùng khẩu ngôn để sát thương người khác. 10 điều dưới đây người nóng tính cần khắc cốt ghi tâm để tránh hại mình, hại người.

Wednesday, January 11, 2017

Cast Iron Cookware - Nồi chảo bằng Gan

Cách xử dụng & bảo quản 
Quinhon11




Từ lâu, nhiều bà nội trợ thích dùng chảo gang để nấu ăn, vì so với các loại chảo bằng chất liệu khác, chảo gang có ưu điểm giữ nhiệt tốt và ổn định, giúp chế biến thức ăn ngon hơn, và nhất là độ bền. Nồi, chảo gan nếu giử gìn tốt chúng sẽ có tuổi thọ vài chục cho đến cả trăm năm vẫn không hư hỏng, nên được nhiều người kỹ tính chọn lựa. 

Mới mua về, trước khi sử dụng phải lưu ý điều này:

Tuesday, January 10, 2017

Tôm rang gừng – Ấm lòng trong tiết giá

Tạ Phong Tần
baotreonline.com


Xứ tôi nổi tiếng về con tôm, từ xưa đến giờ trên đồng dưới ruộng, ngoài biển trong sông, các loại ao, đìa, láng, vuông… chỗ nào cũng có tôm và rất nhiều loại tôm. Từ nhỏ như đầu tăm (kêu là con tép) cho đến bự cỡ bắp tay người lớn.


Quê tôi người ta thích ăn tôm đồng, tức là tôm nước ngọt hoặc nước lợ do loại tôm này mình bự, vỏ mỏng, đầu nhỏ, thịt nhiều, chắc và ngọt lịm. Con tôm biển ít được ưa chuộng hơn bởi đầu to, mình nhỏ, vỏ dày cứng, thịt ít. Người ta thường dùng tôm biển loại nhỏ làm tôm khô.
Tôm không phải là thức ăn mắc tiền, nhất là trong thời buổi hiện nay khi mà người ta có thể nuôi tôm để có hàng loạt như nuôi gà, nuôi heo thì giá tôm càng hạ. Ðiều quan trọng là người tiêu dùng biết chọn loại tôm vừa rẻ, vừa ngon, vừa đảm bảo vệ sinh an toàn để dùng mà thôi.

Sunday, January 8, 2017

BƯỚC NGOẶT CUỘC ĐỜI

Đinh Tấn Khương




Đường đời không phải là một đường thẳng nhưng lại có những ngã rẽ, còn gọi là bước ngoặt cuộc đời. Cho dù muốn hay không thì “bước ngoặt” cũng xảy ra ở một thời điểm đc thù nào đó, dẫn tới những thay đổi lớn lao trong cuộc sống chúng ta.

Nhiều người cho rằng, độ tuổi trong khoảng 50-60 được coi như  là một trong những bước ngoặt lớn nhất đối với phần đông những người Việt tỵ nạn ở nước ngoài.

Saturday, January 7, 2017

Từ Dung - Mẹ tôi

NGƯỜI VIẾT: TỪ DUNG, CON GÁI ÚT NHÀ VĂN HOÀNG ĐẠO

Bà Hoàng đạo
Tôi không biết phải bắt đầu ra sao khi viết về mẹ tôi, vì có rất nhiều điều để nói. Cũng có thể dưới con mắt chủ quan, tôi nghĩ bà là một trong những người phụ nữ phương Đông tuyệt vời nhất trên cõi đời này. Người mẹ dịu hiền mà tôi được may mắn biết đến, với đầy đủ những đức tính về công, dung, ngôn, hạnh của một người đàn bà Á Đông, đã hy sinh cả một cuộc đời mình cho chồng, cho con và cho những nghĩa cử từ thiện ngoài xã hội với nụ cười luôn trên môi cùng chiếc răng khểnh duyên dáng.
Về mặt dung nhan, vẻ đẹp dịu dàng và đằm thắm của mẹ tôi đã hơn một lần làm rung động những người phái nam có địa vị quan trọng trong nhiều lãnh vực xã hội. Bà cao dong dỏng, thân hình đều đặn thanh tú, nước da mịn màng trắng trẻo, dáng đi yểu điệu và uyển chuyển, khuôn mặt trái soan, cặp mắt hơi hiếng (lé kim),mơ màng nhưng sâu sắc, miệng cười duyên dáng với chiếc răng khểnh và cặp môi đầy đặn.

Friday, January 6, 2017

Bác sĩ nói với người già...

Bác sĩ nói với người già: Cái gì không xài thì... Use it or lose it !

BS Đỗ Hồng Ngọc

(ảnh: PLH)

* Mời quý bạn (cao niên) chia sẻ!
Luận tuổi già hài hước và ý nhị (theo kiểu Hỏi/Đáp) và lời khuyên của BS ĐH Ngọc về cách sống những ngày còn lại sao cho tối ưu... (đã phổ biến trước đây).

* * *

“... Mỏi gối người đi đứng lại ngồi - (Bùi Giáng)

NUÔI CHÁU

Đinh Tấn Khương



Ngày xưa, ở quê nhà thường nghe nói “nuôi con” chớ ít khi nghe nói đến  “nuôi cháu”
Ngày nay ở xứ người thì “nuôi cháu” không mấy xa lạ đối với những ai đã đạt chức “Nội” hay “Ngoại”. Có nhiều người nói diễm phúc lắm mới đạt được chức Nội/Ngoại!
Chúng tôi xin được kể một vài mẫu chuyện: vui có, buồn có, lo có và giận thì  cũng có… qua việc “nuôi cháu”

Thursday, January 5, 2017

4 phát minh trong y học giúp cứu sống hàng triệu người




Qua thời gian, con người đã nghĩ ra những ý tưởng mang tính đột phá, có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự tồn vong của nhân loại.

Trong lịch sử loài người, đã từng có những phát minh đóng vai trò "cứu rỗi" cả thế giới. Đơn cử như penicillin của Alexander Fleming - thuốc kháng sinh đã cứu hàng triệu người khỏi "án tử" mang tên nhiễm trùng.

Đi Thăm Trâm

Tuyết Vân

Khi nghe Trâm qua Mỹ đang ở bên Arizona thì cũng vào lúc cô sắp sửa về Việt Nam. Trâm là cô bạn tôi học chung chỉ một năm lớp mười hai, năm thi Tú Tài IBM, 1974.

Khi có được số điện thoại của Trâm, tôi gọi thăm cô liền. Nghe cái giọng nói thiệt thà Bình Định rặc của cô thì đúng là Trâm rồi. Lần cuối khi tôi gặp Trâm đó là năm 1976, nghe Trâm sinh đứa con đầu lòng, tôi có vào Bình Định thăm cô.

Vậy rồi thôi. Gia đình tôi rời Việt Nam mấy năm sau đó. Tôi biết cô vẫn ở Bình Định, đời sống cũng tạm ổn, nhưng chưa có lần nào liên lạc cả.

Wednesday, January 4, 2017

Thương binh người Mỹ 36 tuổi phấn đấu học trường Harvard...

Thương binh người Mỹ 36 tuổi phấn đấu học trường Harvard và trở thành Nghị Sĩ bang Florida

Brian Mast, một cựu chiến binh bị mất hai chân ở Afganishtan,
đã trở thành Nghị Mỹ - (Ảnh: Getty Images)

Tấm gương phấn đấu của Brian Mast, một cựu chiến binh 36 tuổi đã tốt nghiệp trường Harvard sau khi bị mất đôi chân tại chiến trường Afganishtan. Anh mới trở thành Nghị sau khi giành chiến thắng ở bang Florida.