Friday, September 18, 2026

Thực phẩm giúp giảm nguy cơ mất trí nhớ

 Lê Huyền

Thường xuyên uống “cốc nước này” có thể giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ lên đến 47% .

Nhìn một người thấy rất quen, nhưng lại không nhớ nổi tên. Nhớ mua bạch quả, nhưng cuối cùng luôn quên ăn. Chuẩn bị nấu bữa tối, vừa mở tủ lạnh đã quên ngay mình định làm gì. Cảm thấy bản thân trở nên cô độc, nóng tính hơn trước, một chút chuyện nhỏ cũng dễ dàng nổi cáu. Nói chuyện với người khác, vừa nói xong đã quên, lại còn không tự giác nói mãi chuyện quá khứ. Những điều này đều có thể là tín hiệu cảnh báo chứng sa sút trí tuệ (mất trí nhớ)!

Theo thống kê điều tra của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện nay số bệnh nhân mắc chứng sa sút trí tuệ trên toàn cầu đã vượt quá 55 triệu người. Các chuyên gia dự báo một cách bi quan rằng, đến năm 2050, dân số mắc chứng sa sút trí tuệ toàn cầu sẽ tăng lên 152,8 triệu người. Tại Đài Loan, nơi đang chịu ảnh hưởng của “cơn sóng thần” dân số già hóa, tỷ lệ lưu hành chứng sa sút trí tuệ cũng không ngừng tăng lên, ước tính đến năm 2041 có thể lên tới gần 680.000 người. Đối mặt với cơn sóng thần sa sút trí tuệ đang ập đến, chúng ta rốt cuộc nên tự bảo vệ mình như thế nào?

Chuyên gia y học dự phòng thân tâm trí nổi tiếng, bác sĩ Lạc Tang Gia Tham (Lobsang Gyatso) đã đề cập trong cuốn sách mới “Tịnh tâm an hảo: 108 phương thuốc y học dự phòng thân tâm trí theo Tây Tạng để không bị bệnh” rằng, khi ông còn học trường y, nhiều người vẫn quen gọi chứng sa sút trí tuệ là “chứng đãng trí người già”, nhưng hiện nay không còn gọi như vậy nữa. Suy giảm chức năng nhận thức và suy giảm khả năng thực hiện không phải là đặc quyền của người già, các trường hợp sa sút trí tuệ ở người trẻ cũng dần xuất hiện trước công chúng.

Có rất nhiều phương pháp để ngăn ngừa suy giảm chức năng não bộ, chẳng hạn như không nghỉ hưu quá sớm, học tập suốt đời, tương tác tốt với người khác, có tấm lòng từ bi ấm áp, từ chối tích tụ nợ ngủ, kiểm soát các bệnh mãn tính, thường xuyên giải tỏa áp lực, duy trì thói quen tập thể dục mà mình yêu thích, và một chiêu thức dễ bắt đầu nhất: ăn đúng thực phẩm. Kết hợp nhiều biện pháp, sức khỏe sẽ được đảm bảo.

Hỗ trợ kích hoạt và ổn định: Ngũ cốc nguyên hạt

Ăn sai tinh bột thì càng ăn càng béo, ăn đúng tinh bột thì kích hoạt não bộ. Hãy tiêu thụ một cách thông minh, ăn ít tinh bột tinh chế như bánh mì trắng, mì trắng; thay vào đó chọn ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm thô như mì kiều mạch, bột yến mạch, bánh mì nguyên cám, cháo ý dĩ, cháo kê và cháo gạo lứt. Ngũ cốc nguyên hạt chứa hai loại dưỡng chất chính ngăn ngừa suy giảm não bộ: chất xơ và vitamin nhóm B. Trong đó, vitamin nhóm B có thể duy trì chức năng hoạt động của não bộ và ổn định thần kinh, có tác dụng ổn định cảm xúc nhất định. Lạc Tang Gia Tham hài hước gợi ý, nếu bên cạnh có người hay nổi cáu, đừng vội vàng tâm sự với họ, hãy rủ đi ăn một bát mì kiều mạch rồi nói chuyện sau.

Ngoài việc ngăn ngừa sa sút trí tuệ, ngũ cốc nguyên hạt chưa tinh chế còn có ba ưu điểm: Thứ nhất, tăng cảm giác no, giúp kiểm soát cân nặng. Thứ hai, tinh bột chưa tinh chế phần lớn là thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp, có thể tránh đường huyết tăng vọt sau bữa ăn. Thứ ba, ngũ cốc nguyên hạt giữ lại nhiều dưỡng chất hơn, như gạo lứt chứa vitamin nhóm B và khoáng chất phong phú hơn gạo trắng.

Nước của Chúa: Nước ép cam

Nước ép cam thường xuất hiện trong bữa sáng kiểu phương Tây, được mệnh danh là “nước cất của Chúa”. Ngoài việc là loại đồ uống kháng viêm được giới y học khẳng định, vì giàu vitamin C nên nó rất hữu ích trong việc tăng cường sức đề kháng và ngăn ngừa cúm. Một nghiên cứu khác chỉ ra rằng, nhóm người thường xuyên uống nước ép cam, so với những người mỗi tháng uống không nổi một cốc, có nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ thấp hơn 47%. Nếu sợ uống nước ép quá đà, nạp quá nhiều đường, thì tốt hơn là bóc từng múi cam để ăn.

Ăn kháng viêm mỗi ngày: Rau lá xanh đậm

Thế nào là rau lá xanh đậm? Không cần “mở tuệ nhãn”, dùng mắt thường cũng thấy được, như rau bina (cải bó xôi), cải xoăn (kale), cải rổ, lá khoai lang, cải thìa, hẹ, cải bắp, bông cải xanh… màu càng đậm càng dinh dưỡng. Ăn những loại rau giàu vitamin K, lutein, axit folic và beta-carotene này vào bụng giúp làm chậm quá trình suy giảm khả năng nhận thức. Rau lá xanh đậm không chỉ là thực phẩm tốt cho não, mà ăn mỗi ngày còn rất có lợi cho việc chống ung thư, kháng viêm và bảo vệ thị lực.

Nhiều cô gái thích ăn rau luộc vì cho rằng nhiệt lượng thấp, ăn nhiều cũng không sợ béo. Lạc Tang Gia Tham dí dỏm nói rằng, béo thì không béo bao nhiêu, nhưng sợ nhất là ăn nhiều lại bị mỏi miệng. Ăn no không bằng ăn khéo, về hiệu quả hấp thụ dưỡng chất, sử dụng các loại dầu tốt như dầu oliu, dầu hạt trà để xào rau lá xanh đậm sẽ giúp hấp thụ các dưỡng chất tan trong chất béo thuận lợi hơn.

Dâu tây, việt quất, nam việt quất, bạn đã ăn chưa?

Trong một cuộc điều tra trên hàng chục nghìn phụ nữ trên 70 tuổi, các học giả phát hiện ra rằng, việc tiêu thụ các loại quả mọng giàu flavonoid giúp làm chậm quá trình thoái hóa não bộ ở phụ nữ lớn tuổi. Việc liếc mắt đưa tình với anh chàng đẹp trai bên cạnh có lẽ không giúp ích gì cho việc ngăn ngừa sa sút trí tuệ, nhưng rửa một bát lớn quả mọng để thưởng thức cùng bạn thân chắc chắn sẽ khiến đầu óc sảng khoái và tâm trạng cực kỳ tốt.

Dâu tây, nam việt quất, mâm xôi, việt quất, dâu tằm, lý chua đỏ, lý chua đen… vị chua ngọt mọng nước không chỉ phụ nữ yêu thích, mà những quý ông cảm thấy “năm tháng giục người già, thanh xuân một đi không trở lại” cũng hãy ăn một chút nhé. Nhắc nhở nhỏ: Nếu là ăn vì sức khỏe, thì hãy bỏ qua sữa đặc hay đường trái cây đi!

Ăn gì bổ nấy: Siêu hạt là quả óc chó

Thông thường “ăn hình bổ hình”, ăn da lợn bổ da, ăn mắt cá bổ mắt, đa phần là tự tạo thêm niềm tin tinh thần, không nhất định có hiệu quả rõ rệt, cùng lắm là khiến người khác cười chê. Chỉ có việc ăn quả óc chó bổ não, các chuyên gia sẽ khen bạn quả thực biết ăn! Trong mỗi 100g quả óc chó chứa 20,97 đơn vị chất chống oxy hóa. Muốn kháng viêm, ngăn ngừa não bộ “đình công”, vẫn câu nói đó, ăn vì sức khỏe thì ăn vị nguyên bản hay vị muối đều được, loại bọc caramel thì nên cân nhắc.

Có quả óc chó ăn thì rất tốt, khi không có quả óc chó cũng không cản trở quyết tâm dưỡng sinh của chúng ta! Những người anh em hạt giống quả hạch của quả óc chó như hạt phỉ, hạt điều, hạnh nhân, hạt hướng dương, hạt bí và vừng, tất cả đều là thực phẩm bổ não tuyệt vời. Một nắm nhỏ chứa đựng nguồn năng lượng lớn. Lạc Tang Gia Tham nhắc nhở, muốn chăm sóc tốt cho não, ăn vừa đủ là tốt nhất. Cẩn thận, ăn nhiều cũng sẽ béo đấy!

(Bài viết được trích từ cuốn sách “Tịnh tâm an hảo: 108 phương thuốc y học dự phòng thân tâm trí theo Tây Tạng để không bị bệnh” }

Theo VisionTimes

__________________________

Thursday, September 17, 2026

Cá rô kho tộ với khế kiểu miền Tây

 Hà Châu

Miếng cá rô săn chắc, xương nhừ tơi, thấm vị thơm nồng đặc trưng của nghệ cùng vị chua dịu của khế, chút cay cay ớt tươi sẽ giúp mâm cơm gia đình bạn thêm ấm áp.

Cá rô và khế kết hợp với nhau sẽ tạo thành một món ngon khó tả. Cũng là cá, nhưng chất lượng cá rô vượt hẳn nhiều loại cá đồng khác. Cũng là chất chua, nhưng vị chua của khế không giống với bất cứ vị chua nào. Chính vì vậy, cá rô nấu khế được coi là món ngon, lạ miệng, đậm chất hương đồng cỏ nội.

Nguyên liệu

  • Cá rô: 600 gam
  • Khế chua: 2 quả
  • Nghệ tươi: 1 củ to
  • Ớt tươi: 1-2 quả
  • Gừng: 1 củ bé
  • Gia vị: Nước mắm, đường, dầu ăn, tiêu, muối, bột ngọt

Cách làm

Bước 1: Sơ chế

– Cá đánh vảy, bóc mang, bóp muối cho hết nhớt rồi rửa sạch lại với nước.

– Khế chua rửa sạch, gọt bỏ gân, cắt thành miếng dày khoảng 1cm.

– Ớt bỏ cuống, rửa sạch.

– Nghệ tươi rửa sạch, giã nhuyễn.

– Gừng rửa sạch, thái lát.

Bước 2: Ướp cá

3 thìa canh nước mắm, 1 thìa cà phê dầu ăn, 1 thìa canh muối, 1 thìa canh đường, 1 thìa cà phê bột ngọt, 1/2 thìa cà phê hạt tiêu và trên cùng rắc lớp nghệ giã nhuyễn, gừng, khế chua và 1-2 quả ớt (tùy vào mức độ ăn cay của gia đình bạn). Để tầm 15-20 phút cho ngấm gia vị.

Bước 3: Nấu cá

– Đặt nồi cá lên bếp, vặn lửa to đun đến khi cá chín săn tầm 5-7 phút rồi đổ nước nóng ngập mặt cá.

– Đun sôi lại và hạ thật nhỏ lửa, đun kỹ cho cá chín nhừ ít nhất một tiếng. Cá đun lâu, càng săn chắc, gia vị càng ngấm và đậm đà thơm ngon.

– Nếu có thời gian bạn nên đun 12 tiếng, khi đó cá nhừ tơi, xương mềm rục, rất ngon miệng.

Bí quyết giúp món cá trở nên đặc biệt đó là khi cá gần được, rưới lên cá 2 thìa canh mỡ lợn. Nêm nếm lại cho vừa miệng. Mở vung cho cá thoát hơi và săn chắc, món cá sẽ bóng đẹp, thơm ngậy hơn.

Món cá rô kho tộ với khế kết hợp nghệ tươi cùng cách kho dân dã, nguyên liệu mộc mạc, ăn nóng hay nguội đều rất thơm ngon và bắt cơm.

Thân chúc gia đình bạn có bữa ăn ngon, ấm cúng với món cá rô kho tộ với khế nhé!

Bếp ĐKN

_________________

Wednesday, September 16, 2026

NHỮNG LOẠI NƯỚC CỦA STARBUCKS ĐƯỢC YÊU THÍCH NHẤT

-- Khi năm mới đến và không khí trở nên se lạnh, thế giới mạng xã hội và văn hóa cà phê hội tụ cho một truyền thống thường niên được mong đợi: Tổng kết các loại thức uống ngon nhất của Starbucks. Đây không chỉ là bản tóm tắt doanh số bán hàng, mà nó thể hiện một cái nhìn tổng quan về văn hóa, các xu hướng và các phong trào kỹ thuật số định hình cách chúng ta thưởng thức cà phê trong mười hai tháng qua.

Năm nay cũng không ngoại lệ: Từ những sắc màu neon của các thức uống giải khát mùa hè đến những lớp hương vị ấm cúng, phức tạp của latte mùa đông, người hâm mộ Starbucks tận dụng các tính năng tùy chỉnh của ứng dụng di động để biến các đơn đặt hàng thông thường thành những hiện tượng gây sốt. Dưới đây, bạn sẽ cùng khám phá danh sách cuối cùng về những thức uống gây sốt nhất năm 2025, các câu chuyện đằng sau sự nổi tiếng của từng món và những “mật mã” chính xác bạn cần để đặt mua tại cửa hàng địa phương.
Thức uống vô địch của năm nay là sự kết hợp hoàn hảo giữa sự sang trọng của Trung Đông và văn hóa trà phương Tây. Lấy cảm hứng từ chocolate Dubai – một món ăn hảo hạng với bánh kunafa nướng và kem hạt dẻ cười – thức uống này thống trị các trang TikTok trong nhiều tháng.
Starbucks nhận thấy sự cuồng nhiệt xung quanh sáng tạo tự chế này và đưa ra một thông báo lịch sử: nhờ sự lan truyền mạnh mẽ, Matcha Latte Chocolate Dubai Đá và Mocha Chocolate Dubai Đá, sẽ chính thức được thêm vào thực đơn mùa đông vào ngày 6 Tháng Giêng năm 2026.
Cảm nhận: Món uống là sự cân bằng tinh tế giữa trà xanh thanh mát và hạt dẻ cười béo ngậy, kết thúc bằng vị chocolate đậm đà.
Cách đặt hàng: Yêu cầu một Matcha Latte Đá cỡ Grande. Thêm hai lần bơm sốt hạt dẻ cười vào phần đế. Để hoàn thiện, hãy yêu cầu thêm lớp bọt kem chocolate lạnh lên trên. Nó tái hiện hoàn hảo độ giòn và độ béo ngậy của thanh kẹo chocolate nổi tiếng.
Năm nay là một thời điểm bùng nổ của điện ảnh, và ít điều gì ảnh hưởng đến thực đơn của Starbucks hơn là thẩm mỹ của “Wicked.” Matcha Dâu Tây trở thành thức uống không chính thức của cuộc đối đầu “Hồng với Xanh Lá Cây,” đại diện cho hai nguồn năng lượng đối lập của GlindaElphaba. Thức uống này vừa là một kiệt tác về mặt hình ảnh vừa mạnh mẽ về hương vị.
Cảm nhận: Một lớp nền kem trái cây tương phản mạnh mẽ với lớp bọt màu xanh lá cây rực rỡ. Nó ngọt, chua và có vị đất cùng một lúc.
Cách đặt hàng: Bắt đầu với một ly Pink Drink cỡ Venti. Yêu cầu trộn nước ép dâu tây và kem tươi vào. Thêm ba muỗng dâu tây viên và ba muỗng bột vani. Cuối cùng, phủ lên trên thức uống bằng lớp bọt kem Matcha lạnh.
Trong khi Latte sữa hạnh nhân vị bánh quy đường là món đồ uống quen thuộc trong các dịp lễ hội, năm nay lại cho thấy sự “Matcha hóa.” Người hâm mộ phát hiện ra hương vị bơ, nướng thơm của siro bánh quy đường là sự kết hợp hoàn hảo với hương vị thảo mộc của matcha chất lượng cao.
Cảm nhận: Nó có vị giống hệt như bánh quy bơ vị matcha. Ngọt ngào, dễ chịu và nhẹ nhàng đến bất ngờ khi kết hợp với sữa yến mạch.
Cách mua: Đặt một Latte Matcha đá cỡ Grande với sữa yến mạch. Yêu cầu bỏ siro truyền thống. Thay vào đó, thêm hai lần bơm siro bánh quy đường và một lần bơm sốt White Mocha. Thêm một lớp kem vani lạnh lên trên và yêu cầu rắc thêm hạt màu đỏ và xanh lá cây để tạo vẻ ngoài lễ hội, phù hợp với các bữa tiệc mùa lễ.
Trong nhiều năm, có một “cuộc chiến” ngầm giữa những người yêu thích hương vị bí ngô gia vị mùa thu và những người hâm mộ matcha quanh năm. Năm nay, hai phe quyết định hợp nhất. Thức uống “trà mùa thu” này trở thành lựa chọn hàng đầu trong giai đoạn chuyển giao giữa Tháng Chín và Tháng Mười Một.
Cảm nhận: Các loại gia vị của bí ngô (quế, nhục đậu khấu, đinh hương) làm nổi bật hương vị tự nhiên của matcha.
Cách đặt hàng: Hãy gọi một Matcha Latte đá cỡ lớn với sữa yến mạch. Thay siro thường bằng hai lần bơm siro đường nâu và một lần bơm sốt bí ngô. Thêm lớp kem bọt lạnh vị bí ngô và rắc thêm chút bột gia vị bí ngô.
Starbucks giới thiệu “trân châu vị mâm xôi” như một phần của dòng đồ uống giải khát mùa hè vị dâu tây vào năm nay, nhưng cư dân mạng nhanh chóng nhận ra những viên trân châu giống như boba này rất phù hợp với thức uống màu hồng cổ điển. Sự tùy chỉnh này trở nên phổ biến đến mức gây ra tình trạng thiếu trân châu ở một số khu vực trong Tháng Bảy.
Cảm nhận: Một trải nghiệm thú vị, đầy kết cấu. Mỗi ngụm mang đến hương vị kem dừa dâu tây của thức uống màu hồng, tiếp theo là vị chua thanh của mâm xôi.
Cách gọi món: Gọi một ly Espresso lắc sữa yến mạch đường nâu đá. Yêu cầu nhân viên pha chế tráng một lớp sốt caramel quanh thành ly. Thêm một lần bơm siro trà chai vào espresso trước khi lắc. Rắc thêm bột quế lên trên cùng.
- Tại sao những thức uống này lại trở nên nổi tiếng?
Danh sách của Starbucks năm nay được lý giải bởi ba yếu tố chính định nghĩa lại trải nghiệm cà phê hiện đại:
Kể chuyện bằng hình ảnh: Trong thời đại video ngắn, một thức uống phải trông ngon mắt như hương vị của nó. Sự tương phản giữa matcha xanh với lớp bọt hồng hoặc nước giải khát xanh với lớp bọt trắng tạo ra nội dung “gây ấn tượng mạnh.”
Quyền tự do tùy chỉnh: Ứng dụng Starbucks cho phép người dùng thử nghiệm với các tùy chọn bổ sung. Bằng cách cho phép khách hàng thêm bọt lạnh, siro và các thành phần khác chỉ bằng một lần chạm, rào cản để tạo ra một thức uống “gây sốt” chưa bao giờ thấp đến thế.
Hòa quyện hương vị toàn cầu: Năm nay cho thấy sự bùng nổ mạnh mẽ của các hương vị toàn cầu thâm nhập vào thị trường chính thống. Xu hướng chocolate Dubai là ví dụ hoàn hảo về cách một món đặc sản vùng miền có thể trở thành hiện tượng toàn cầu của Starbucks gần như chỉ sau một đêm nhờ truyền miệng trên mạng.
- Hướng tới năm 2026
Khi chúng ta chuẩn bị cho sự ra mắt chính thức của các loại đồ uống lấy cảm hứng từ chocolate Dubai vào Tháng Giêng, rõ ràng Starbucks đang lắng nghe cộng đồng của mình hơn bao giờ hết. Danh sách “lan truyền” không còn chỉ tập hợp các giả thuyết của người hâm mộ, mà nó trở thành lộ trình cho hoạt động nghiên cứu và phát triển chính thức của công ty.
Cho dù bạn là người yêu thích matcha hay ghiền Frappuccino, danh sách của năm nay đều có hương vị phù hợp với mọi khẩu vị. Hãy nhớ lưu lại các công thức này trong ứng dụng của Starbucks — một số nguyên liệu, như siro mâm xôi hoặc sốt bí ngô, chỉ có theo mùa, vì vậy hãy nhanh chân đến Starbucks!
(Theo People)

____________________________

Tuesday, September 15, 2026

Mắt em là bể.... oan cừu?

Bí Bếp

Kim Yo-jong
Người ta thường nói: “Ánh mắt là cửa sổ của tâm hồn.” Trong đời sống riêng tư, ánh mắt có thể hé lộ tình yêu, nỗi buồn, sự sợ hãi hay lòng trắc ẩn. Nhưng khi bước vào chính trường, nhất là dưới những chế độ độc đoán, ánh mắt không còn chỉ thuộc về cá nhân nữa. Nó được đặt dưới ánh đèn sân khấu, được điều chỉnh bởi nghi thức, tuyên truyền và nhu cầu bảo vệ hình ảnh của quyền lực.

Kim Yo-jong, Nguyễn Thị BìnhGiang Thanh đại diện cho ba sắc thái khác nhau của hình ảnh phụ nữ trong quyền lực cộng sản, kín đáo và kiểm soát, điềm tĩnh và ngoại giao, quyết liệt và trình diễn. Không nên chỉ nhìn nét mặt hay giới tính để phán đoán đạo đức của họ. Điều cần nhìn là vai trò chính trị, cơ chế quyền lực mà họ phục vụ và trách nhiệm lịch sử gắn với những cơ chế ấy.

Ở Kim Yo-jong, người ta dễ nhận thấy vẻ lạnh, kín và tự chủ. Ánh mắt ấy dường như không mở ra để đối thoại, mà để quan sát, kiểm tra và giữ khoảng cách. Nó gợi lên hình ảnh của một quyền lực khép kín, nơi sự im lặng cũng có thể mang tính mệnh lệnh, còn mỗi cử chỉ đều được đặt trong khuôn khổ của kiểm soát. Ở đây, người phụ nữ không còn xuất hiện chủ yếu như một con người với những vui buồn đời thường, mà như một bộ phận của cấu trúc bảo vệ và kế thừa quyền lực.

Nguyễn Thị Bình lại tạo nên một hình ảnh khác, điềm tĩnh, mềm mỏng, có phong thái ngoại giao. Sự nền nã ấy khiến một phong trào chính trị trở nên dễ tiếp nhận hơn trước công chúng quốc tế. Một gương mặt nữ, một giọng nói bình thản và cách trình bày chừng mực có thể làm cho những thông điệp chính trị bớt khô cứng, thậm chí mang dáng vẻ gần gũi và nhân bản.

Nhưng vẻ mềm mỏng của một cá nhân không thể tự động làm mềm bản chất của cả một hệ thống. Ngoại giao có thể làm dịu ngôn từ, nhưng không thể xóa bỏ những giới hạn chính trị, sự thiếu vắng cạnh tranh quyền lực hay những tổn thất mà người dân phải gánh chịu trong chiến tranh và trong một trật tự không dễ chấp nhận tiếng nói đối lập. Một nụ cười lịch thiệp không thể tự nó trở thành giấy chứng nhận nhân quyền cho cả một chế độ.

Giang Thanh thì gần như biến quyền lực thành sân khấu. Ở bà, sự sắc sảo, gay gắt và quyết liệt được trình diễn như những dấu hiệu của lòng trung thành cách mạng. Quyền lực không ẩn sau vẻ kín đáo, mà xuất hiện công khai, có tính phô diễn, đối đầu và áp đảo. Ánh mắt không chỉ để nhìn mà còn để thách thức. Nét mặt không chỉ biểu lộ cá tính mà còn trở thành một phần của màn trình diễn chính trị.

Ba người, ba phong thái, nhưng cùng cho thấy một thủ pháp quen thuộc của quyền lực, sử dụng hình ảnh phụ nữ để tạo thêm vẻ mềm mại, trang trọng hoặc nhân bản cho một bộ máy vốn có thể rất cứng rắn. Một chế độ có thể có kiểm duyệt, cưỡng chế, đàn áp và những giới hạn nghiêm khắc đối với tự do, nhưng trên sân khấu, chỉ cần đưa ra một gương mặt phụ nữ điềm tĩnh, một nụ cười đúng lúc và một giọng nói đầy vẻ nhân ái, bộ máy ấy lập tức được phủ thêm một lớp sơn dễ nhìn hơn.

Đúng là nghệ thuật tuyên truyền rất khéo. Không cần sửa căn nhà, chỉ cần thay tấm rèm. Không cần mở cửa nhà tù, chỉ cần đổi màu phông nền. Không cần trả lời vì sao người dân sợ hãi, chỉ cần tổ chức một buổi lễ thật trang trọng, treo thật nhiều cờ và đọc một bài diễn văn thật dài về hạnh phúc. Ngoài đường, người ta có thể thiếu ăn, thiếu tự do và thiếu cả quyền được nói thật, nhưng trên áp phích, mọi thứ vẫn sáng sủa, sạch sẽ và đầy hy vọng. Đó là thứ phép thuật chính trị mà người dân thường phải trả bằng chính cuộc đời của mình.

Hình ảnh người phụ nữ đôi khi được dùng như một tấm rèm để làm nhẹ đi bộ mặt của chế độ. Một gương mặt hiền hòa khiến quyền lực bớt đáng sợ. Một giọng nói nhỏ nhẹ khiến mệnh lệnh nghe như lời khuyên. Một bộ áo trang nhã khiến ý thức hệ có vẻ văn minh hơn. Và một ánh mắt bình thản có thể khiến người ta quên rằng phía sau sân khấu vẫn là những con người đang sống với nỗi sợ, sự im lặng và những giới hạn không được phép vượt qua.

Nhưng phía sau những hình ảnh ấy là những con người cụ thể, những gia đình bị chia lìa, những tiếng nói bị bịt lại, những trí thức phải im lặng, những người dân bị quy chụp và những thế hệ lớn lên với thói quen cúi đầu trước khi học cách nói thật. Một xã hội có thể không còn nghe tiếng súng mỗi ngày, nhưng vẫn bị cai trị bằng nỗi sợ. Người ta sợ hàng xóm, sợ đồng nghiệp, sợ một câu nói bị ghi nhớ, sợ một ý nghĩ bị diễn giải thành tội lỗi. Lâu dần, nhà tù không còn chỉ nằm sau những bức tường, mà nằm trong chính cách con người tự kiểm duyệt từng lời nói của mình.

Điều đáng xót xa là những chế độ từng hứa giải phóng con người đôi khi lại tạo ra những con người sợ tự do. Những chế độ từng nhân danh bình đẳng lại sản sinh đặc quyền. Những chế độ từng rao giảng tình đồng chí lại gieo vào xã hội sự nghi kỵ. Những chế độ từng hứa hẹn một tương lai tươi sáng lại bắt hiện tại hy sinh không biết đến bao giờ. Người dân được yêu cầu chịu đựng hôm nay để chờ một ngày mai luôn được hứa, nhưng không bao giờ được phép hỏi tại sao ngày mai ấy cứ phải lùi mãi về phía trước.

Nếu thi ca nhìn vào đôi mắt để tìm tình yêu, nỗi nhớ và những oan khiên của kiếp người, thì lịch sử nhìn vào đôi mắt quyền lực để tìm trách nhiệm. Lịch sử không hỏi ánh mắt ấy đẹp hay xấu, dịu dàng hay sắc lạnh. Lịch sử hỏi, khi dân chúng đau khổ, ánh mắt ấy đã nhìn về đâu? Khi sự thật bị bịt miệng, ánh mắt ấy có lên tiếng không? Khi quyền lực gây ra tổn thất, người đứng trong hệ thống ấy đã phản đối, im lặng hay góp phần duy trì nó?

Cũng cần công bằng mà nói, không thể nhìn nét mặt của một phụ nữ rồi kết luận ngay rằng người ấy độc ác hay nhân hậu. Đó sẽ chỉ là một định kiến khác về giới tính và ngoại hình. Một người phụ nữ có thể dịu dàng trong đời sống riêng, nhưng vẫn giữ một vai trò gây tranh cãi trong bộ máy quyền lực. Ngược lại, một gương mặt cứng rắn cũng chưa đủ để chứng minh một con người vô cảm. Điều quyết định không nằm ở đường nét trên khuôn mặt, mà ở hành động, lựa chọn và trách nhiệm chính trị.

Sau cùng, phấn son rồi cũng phai, sân khấu rồi cũng tắt đèn, khẩu hiệu rồi cũng mất sức thuyết phục. Còn lại là hậu quả đối với con người, những năm tháng bị lấy mất, những gia đình bị tổn thương, những sự thật bị chôn vùi và những thế hệ phải học cách sống trong giới hạn của sợ hãi.

Bởi vậy, ánh mắt của Kim Yo-jong, Nguyễn Thị Bình hay Giang Thanh không nên được xem là bằng chứng đơn giản về tính cách hay đạo đức. Chúng là những dấu hiệu của các vai trò chính trị khác nhau, những gương mặt được đặt trong một sân khấu quyền lực, nơi cá nhân thường phải mang trên mình bộ trang phục của ý thức hệ.

Điều lịch sử phán xét sau cùng không phải là họ có ánh mắt đẹp hay không, có vẻ dịu dàng hay lạnh lùng, mà là quyền lực họ đại diện đã đối xử thế nào với con người.

Và câu hỏi cay đắng nhất dành cho mọi chế độ từng nhân danh nhân dân là, sau tất cả những gương mặt đẹp, những giọng nói mềm và những khẩu hiệu lớn lao, người dân có thật sự được sống tự do, an toàn và có phẩm giá hay không?

Nếu câu trả lời là không, thì dù sân khấu có được trang hoàng lộng lẫy đến đâu, đó vẫn chỉ là một căn phòng kín, nơi người ta dùng ánh mắt để che cửa, dùng nụ cười để phủ rèm và dùng hai chữ “nhân dân” để nói thay cho những người không được phép lên tiếng.

Bí Bếp
https://www.facebook.com/share/p/1DR4usrnvQ/

______________________________

Monday, September 14, 2026

Mối quan hệ như một căn phòng, đòi hỏi phải thường xuyên dọn dẹp

... Tôi nhớ có một khoảng thời gian, cuốn sách về dọn dẹp nhà cửa bán rất chạy, mọi người đều học cách thoát khỏi vật dụng, rũ bỏ những gánh nặng không cần thiết, khiến cuộc sống tươi mới trở lại.

Nhưng dường như trước nay chúng ta chưa từng suy xét kỹ càng rằng, có bao nhiêu không gian tâm lý trong lòng chúng ta? Có thể chứa thêm được bao nhiêu người? Và những người này sẽ chiếm giữ hay chia sẻ không gian tâm lý thế nào? Ai xứng đáng được giữ lại? Ai sẽ phải ra đi?

Dường như chúng ta rất bị động, đón nhận liên tiếp mối quan hệ này đến mối quan hệ khác, phải ghi nhớ cái tên này đến cái tên nọ, cho dù người đó không tồn tại trong cuộc sống, nhưng vẫn tồn tại trong cảm xúc của bạn, khiến bạn hao tổn không ít tâm sức.

Khi chúng ta học được kỹ năng thoát khỏi vật dụng, có hiệu quả trong việc “giảm cân” cho không gian vật lý, loại bỏ những thứ dư thừa. Cùng lý thuyết này, chúng ta liệu có thể vận dụng với không gian tâm lý, tìm lại chất lượng cuộc sống?

Một lần, tôi gặp một chuyện phiền não trong công việc, nó đã gây phiền nhiễu cho tôi một khoảng thời gian, mặc dù tan ca trở về nhà trong lòng vẫn bận tâm về chuyện này.

Một buổi tối, để bản thân bình tâm trở lại, tôi cầm máy hút bụi để hút bụi bẩn ở trên sàn. Hút mãi hút mãi, tôi đột nhiên nhận ra một chuyện rất quan trọng, tôi chăm chỉ dọn dẹp như vậy để giữ nhà cửa luôn gọn gàng, ra ngoài cũng không mua đồ linh tinh mang về nhà, nhưng tại sao chỉ vì một người không quan trọng, mà lại dễ dàng chiếm cứ không gian tâm lý, và làm rối đầu óc tôi như vậy?

Lúc đó, tôi mới nhận ra rằng, tôi không trân trọng ngôi nhà tâm lý như trân quý căn nhà của mình. Mối quan hệ giống như một căn nhà, đòi hỏi phải dọn dẹp thường xuyên. Tôi không những không thường xuyên sắp xếp dọn dẹp, còn chất đống đủ các thể loại mối quan hệ ở trong đầu.

Có những mối quan hệ tốt, có những mối quan hệ xấu, nhưng khi tất cả các mối quan hệ cứ chồng chéo lên nhau, không có giới hạn cách biệt, thì cho dù là tốt thì cũng dễ bị nhiễm bẩn, bị nhấn chìm.

Từ đó về sau, tôi hiểu rằng các mối quan hệ phải được cắt tỉa, dọn dẹp thường xuyên, nếu cứ để chúng ngổn ngang bừa bãi, chỉ đem lại cho chúng ta thêm nhiều gánh nặng và đau khổ.

Nhật Hạ - Theo: khoahoctamlinh

______________________

Sunday, September 13, 2026

Lời gọi chân mây..

Dolores Hart: Cô đã từng hôn Elvis Presley. Rồi biến mất mãi mãi vào tu viện, và người đàn ông yêu cô vẫn đến thăm mỗi dịp Giáng sinh.
Dolores Hart

Năm 1957, một nữ diễn viên trẻ đến từ Chicago tên là Dolores Hart bước lên phim trường và bước vào vòng tay của Elvis Presley. Cô 19 tuổi. Anh đã là một hiện tượng. Nụ hôn của họ trong bộ phim Loving You trở thành huyền thoại, không chỉ vì sự rung động mà còn vì những gì xảy ra sau đó.

Saturday, September 12, 2026