Monday, May 27, 2024

AI tiên đoán khả năng sống sót của bệnh nhân ung thư

Các nhà khoa học vừa phát triển cách dự đoán thời gian sống sót của bệnh nhân ung thư thông qua trí tuệ nhân tạo (AI), cho độ chính xác cao.

Hiện nay, tiên lượng của bác sĩ về việc một người sẽ sống bao nhiêu năm sau mắc ung thư có phần mơ hồ và không chính xác. Một số bệnh nhân sống lâu hơn nhiều so với dự tính, Một số khác chuyển xấu ngay sau khi nhận tin mắc bệnh và chết trong vòng vài tuần.
Nghiên cứu mới, do các nhà khoa học tại Trung tâm Y tế McGaw của Đại học

 Northwestern thực hiện, được trình bày tại Hội nghị Lâm sàng Thường niên của Trường Đại học Phẫu thuật Mỹ (ACS) có thể giải quyết vấn đề này. Các nhà khoa học đã sử dụng cơ sở dữ liệu khổng lồ, hồ sơ bệnh án của hầu hết bệnh nhân ung thư ở Mỹ để huấn luyện AI đưa ra dự đoán chính xác trong vòng 10 tháng.

Công cụ phân tích hồ sơ của 400.000 bệnh nhân mắc ung thư vú, tuyến giáp và tuyến tụy trong năm 2015 đến năm 2017, thuộc Cơ sở dữ liệu Ung thư Quốc gia (NCDB). Bộ dữ liệu chứa hồ sơ của 72% trường hợp ung thư mới được chẩn đoán ở Mỹ.

Yếu tố gồm dấu hiệu đặc trưng cho khối u, tuổi của bệnh nhân khi chẩn đoán, kích thước khối u, thời gian từ khi chẩn đoán đến điều trị. Tác giả chính của nghiên cứu, tiến sĩ Lauren Janczewski, cho biết thuật toán AI có độ chính xác cao, dự đoán khả năng sống sót thực sự trong vòng 9 đến 10 tháng.

Tiến sĩ Sarah Holmes, giám đốc y tế tại Marie Curie, cho biết thiết bị sẽ giúp tiên lượng bệnh nhân chính xác hơn, đặc biệt những người mắc ung thư giai đoạn cuối. Từ quan điểm của bác sĩ lâm sàng, tiến sĩ Holmes cho rằng tiên lượng rõ ràng giúp duy trì chất lượng cuộc sống của bệnh nhân đến cuối đời.

Hiện nay, ung thư không còn là án tử, dần trở thành căn bệnh nhiều người có thể chung sống. Tổng số người được chẩn đoán tiếp tục tăng, nhưng tỷ lệ tử vong của bệnh đã giảm khoảng một phần tư kể từ giữa những năm 1980. Sự thay đổi này đặt ra câu hỏi về cách mọi người đối mặt với chẩn đoán giai đoạn cuối, ngay cả khi họ còn sống được nhiều năm.

Các nhà khoa học đã sử dụng nó để tạo ra các thuật toán nhận biết mô hình triệu chứng, thời gian chẩn đoán và khả năng sống sót của bệnh nhân sau 5 năm. Sau đó, thuật toán xếp hạng các yếu tố có ảnh hưởng lớn đến tiên lượng của người bệnh.

Thục Linh - Lập Nguyễn (Theo Clinical Services Journal

__________________________________

Sunday, May 26, 2024

Những chiếc xe mì của quá khứ

Đỗ Duy Ngọc


Sài Gòn từ khi hình thành là nơi đất lành chim đậu, là nơi giao thoa các nền văn hoá khác nhau. Đó không chỉ là nơi hội tụ của người Việt từ ba miền Nam, Trung, Bắc; mà còn là nơi đón nhận nhiều phong tục, lối sống của nhiều dân tộc khác nhau trên thế giới nữa. Đặc biệt là văn hoá ẩm thực. Ở Sài Gòn, ta có thể thưởng thức món gan ngỗng béo ngậy của Pháp, món lẩu chua cay của Thái, mắm bò hóc và chè Kampuchia, món sushi của Nhật, món pizza của Ý, món cari của Ấn, món nướng của Hàn, món soup rau của Địa Trung Hải, món cháo ếch của Singapore, món Dim sum Hồng Kông… và đặc biệt không thể không nhắc đến những món ăn của người Hoa Chợ Lớn.

Ẩm thực của người Hoa thì vô cùng phong phú, kể ra cũng vài trang giấy. Ở đây, trong phạm vi những dòng ngắn ngủi đầu xuân, tôi chỉ nói tới món hủ tíu và mì của họ. Những món ăn luôn hấp dẫn tôi từ trước đến nay.

Nhắc tới món ăn này trước hết phải kể đến chiếc xe mì.

Đó là những chiếc xe thường xuất hiện vào lúc xẩm tối, bên vỉa hè, nơi góc chợ, chỗ có đông người qua lại. Đó là những chiếc xe chuyên dụng, chỉ dùng để bán hủ tíu, mì. Trên chiếc xe này được trang bị đầy đủ như một quán ăn, có bếp đốt bằng than củi, có chỗ xài bình ga, lửa xanh lét phì phì, có nồi nước lèo hai ngăn to bự chảng, một bên để trụng hủ tíu, mì, ngăn còn lại chứa nước lèo sôi sùng sục. Nước lèo thường được hầm với xương, củ cải trắng, mực, tôm khô, có nơi còn có cả sá sùng. Bên trên có tủ kiếng chia ngăn để thịt, rau hành. Đặc biệt luôn luôn bên cạnh thùng nước lèo có mặt một cái vịm bằng gốm, trong chứa mỡ nước và những miếng mỡ heo thái hạt lựu đã được thắng vàng. Tôi có mấy người bạn làm nghề này bảo rằng thứ làm cho tô mì ngon hay dở đều nằm trong cái vịm thắng mỡ này. Theo họ thì cái này không chỉ chứa mỡ mà còn được gia cố thêm bột nêm, bột ngọt và bí quyết riêng của mỗi xe mì. Trụng xong mì hay sợi hủ tíu, bỏ vào tô, cho thịt, xá xíu, hành, rau, lúc đó múc một muỗng mỡ vào rồi mới chế nước lèo lên. Không có cái muỗng mỡ này, tô mì ăn lạt nhách. Hơn nữa, nồi nước lèo nếu nêm nếm gia vị nhiều quá sẽ mau thiu, không thể để lâu được. Còn cái vịm mỡ gia vị đó thì để bao lâu cũng chẳng hư. Âu đó cũng là kinh nghiệm gia truyền.

Ba mặt của xe mì thường có ba tấm thiếc, nhôm hoặc inox hay ván gỗ, mở ra, cài hai cái móc, để thêm mấy cái ghế xếp nữa thành bàn. Trên đó để chai giấm, chai nước tương, hủ ớt dầm giấm và lon guigoz đựng muỗng đũa. Ông bà nào dân Việt thuần tuý đi ăn mì Tàu mà muốn kiếm nước mắm sẽ không bao giờ tìm thấy ở đây. Nếu quán đông khách, người ta kê thêm mấy cái bàn, vài cái ghế đẩu và quán hoạt động đến khuya.

Nhắc xe mì mà không nói đến những tranh kiếng đủ màu trang trí trên xe là một thiếu sót lớn. Đó là những tấm tranh vẽ những điển tích của văn hóa dân gian Trung Hoa. Đó là những cảnh minh họa truyện Tam Quốc như: nhân vật Quan Công mặt đỏ râu dài cỡi ngựa đỏ, Trương Phi râu rậm, mắt lồi dữ tợn, Triệu Tử Long múa đao, đó là cảnh Bát tiên phó hội, Bát tiên quá hải, Tôn ngộ không, Thất hiền, rồng phụng tương giao, cảnh sơn thuỷ…

Tất cả đều tô màu sặc sỡ, với một kỹ thuật đặc biệt và nét vẽ điêu luyện tuy chỉ do những người thợ mỹ nghệ làm ra. Đến nay, nghề này đã bị thu hẹp lại, các nghệ nhân xưa đã già hay đã qua đời, nghề lại ít người theo nên tranh kiếng ngày nay thiếu mất cái hồn, cái uy nghi, vũ dũng trong nét bút của thời xưa. Hồi đó, mỗi lần đi ăn mì, tôi say sưa ngồi ngắm những tranh vẽ đó, về nhà học vẽ theo đầy cả vở, bị ba tôi phạt hoài.

Ngày nay, những xe mì với tranh kiếng vắng bóng dần trên các vỉa hè, đôi khi lại tìm thấy trong các nhà hàng, người ta để như là một biểu tượng. Chiếc xe mì tranh kiếng nằm nơi góc chợ, bên lề đường có vẻ hay hơn, đắc địa hơn, có sinh khí hơn nhiều.

Ngoài những xe mì cố định, còn có xe mì lưu động. Đó là những chiếc xe nhỏ hơn, trang bị gọn hơn, ít khi có tranh kiếng, nếu có cũng vẽ đơn giản, sơ sài hơn. Ông chủ xe thường là tuổi trung niên, mặc cái áo thun ba lỗ, vai vắt khăn. Bên cạnh thường có những đứa bé cầm hai thanh tre đã lên nước nâu bóng gõ theo nhịp điệu muôn đời không đổi sực… tắc, sực… tắc. Tiếng gõ vang một góc đường, một con hẻm giữa đêm gợi cho ta thèm muốn một bát mì nghi ngút giữa đêm, giúp cho người đi chơi khuya về có bát mì ngon, giúp kẻ lỡ đường với số tiền ít ỏi qua cơn đói. Bởi những xe mì lưu động này bán giá rất bình dân, tuy vậy cũng có những xe mì lưu động rất ngon không khác gì những xe, những quán cố định.

Nhiều người đi xa có lúc nhớ về quê nhà lại nhớ tiếng sực tắc đêm khuya. Có những người đã già, nhớ lại thời bé dại, cũng có lúc lại nhớ tiếng gõ đều đều của hai thanh tre của chiếc xe mì đi qua ngõ quá khứ.

Tô mì hay hủ tíu thường được ăn cùng với xá xíu, những miếng thịt heo nạc màu đỏ xắt mỏng ăn thơm thơm mùi ngũ vị hương, ngòn ngọt của mật ong phết lên lúc quay lúc nướng. Cũng có mì hủ tíu ăn với cật, gan heo và con tôm hồng hào hấp dẫn. Còn có mì hoành thánh, sủi cảo chấm tương ớt hoặc nước tương. Bỏ vào miệng cảm được cái mềm mại của bột, cái dai dai béo béo đậm đà của thịt, cái ngọt lừ của nước lèo, tất cả hoà thành một hương vị đặc biệt khó quên. Người Hoa Chợ Lớn có người Tiều, người Quảng, người Hẹ, Phúc Kiến, người Hải Nam… Người vùng nào cũng có người làm nghề bán hủ tíu mì. Nhưng riêng tô hủ tíu mì của người Quảng thường có miếng bánh tráng mỏng nho nhỏ chiên vàng ươm, trên có một vài con tôm nhỏ để nguyên chân cẳng, râu càng. Cắn miếng bánh dòn rụm, húp thêm niếng nước lèo, đưa thêm vài sợi mì, ngon!

Sau này còn có Hủ tíu sa tế, gồm bò hoặc nai, ăn với một loại sauce cay cay trộn đậu phụng giã nát. Hình như những quán bán loại này đa phần là người Triều Châu, không biết đúng không bởi món này cũng không phổ biến lắm?

Tô mì ngon ngoài nước lèo ngọt, đậm đà, thịt chế biến giỏi còn có yếu tố quan trọng là sợi mì phải dai, ăn đến muỗng cuối cùng, mì vẫn không nhão nát. Mì được làm từ bột mì, thêm màu vàng óng của nghệ hoặc phầm màu và nghe đâu phải có tro tàu sợi mì mới dai ngon. Có loại sợi mì nhỏ như sợi bún, cũng có loại to dẹp, ngon dở tuỳ khẩu vị mỗi người mà lựa chọn. Khi trụng mì cũng là một kỹ thuật. Có nơi trụng bằng nước sôi, xong lại qua một lượt nước lạnh, rồi trụng sơ lại nước nóng lượt nữa mới cho vào tô. Trụng như thế sợi mì sẽ dai lâu mà không nát. Mì được khoanh từng vắt nhỏ dáng tròn tròn như hột vịt. Có người muốn ăn no, thường kêu ba hoặc bốn vắt một tô. Nhìn tô mì đầy nhóc thấy ớn. Cũng có đôi chỗ bán mì tươi, kéo mì tại chỗ thành những sợi dài, kiểu mì này cũng ít nơi bán vì rất mất thì giờ chờ đợi.

Sợi hủ tíu làm bằng bột gạo, sợi hủ tíu ngon là sợi hủ tíu không bị nhão khi ăn, nuốt vào miệng nghe trơn tuột và cũng cần kỹ thuật khi trụng.

Cũng có nhiều xe mì bán thêm món há cảo, bột được bọc với con tôm, đem hấp chín, khi ăn chấm với tương ớt và xì dầu.

Có người thích ăn chung một tô có mì lẫn hủ tíu, cũng là một cái thú vì ăn được hai thứ trong một tô. Thế nhưng có nhiều xe mì không chịu làm thế, hủ tíu là hủ tíu, mì là mì, không thế có thứ hỗn hợp như thế.

Đi năm châu bốn bể, kể cả một thời gian khá dài ở bên Trung Quốc, tôi vẫn không thấy đâu ngon bằng tô hủ tíu mì ở Việt Nam, đặc biệt là tô mì ở Chợ Lớn. Họ cũng gọi là mì nhưng thiếu cái hương vị mình đã dùng qua, cái cảm giác mà mình đã hưởng thụ. Ngay khi ra Hà Nội, hay về Đà Nẵng, vẫn thấy tô mì không giống tô mì Chợ Lớn. Bởi tô mì của quá khứ là tô mì quen thuộc, đã theo ta suốt một quãng đường dài của cuộc đời.

Bây giờ ở Sài Gòn, Chợ Lớn rong chơi, cũng chẳng khó khăn gì để kiếm một bát mì ngon, nhưng ăn trong quán, trong nhà hàng máy lạnh lại không có được cảm giác thú vị của ngọn gió đêm hiu hiu, ngọn đèn đường hắt hiu và phố xá có người qua, ăn trong âm thanh rộn rã của cuộc sống.

Tìm tô mì dễ dàng nhưng không còn thấy những chiếc xe mì lưu động, thay vào đó là những xe mì gõ mới không giống như cũ, tiếng sực tắc cũng chẳng còn âm thanh cũ, chất lượng, hương vị cũng đổi thay và tiếc nhất là những xe mì vỉa hè có những bức tranh kiếng. Giờ vẫn còn rải rác đâu đó để kiếm tìm, nhưng chắc chắn mốt mai, nó chỉ còn trong kỷ niệm.

Ai cũng có một món ngon của quá khứ, và chằc hẳn món đó là món ngon nhất trong tâm tưởng của riêng mình.

Đỗ Duy Ngọc – 30 tháng 3, 2024

______________

Saturday, May 25, 2024

Thói quen 'tắm rừng' giúp phòng ung thư, đột quỵ, của người Nhật

Người dân Nhật Bản đã có thói quen tắm trong rừng (Shinrin-yoku) từ những năm 1980. Chuyên gia nhận định thói quen này có thể đem lại những lợi ích sức khỏe đáng kinh ngạc.

 Mỗi ngày, trừ khi điều kiện thời tiết không cho phép, bác sĩ Qing Li, Chủ tịch của Hiệp hội Y học Lâm nghiệp Nhật Bản đều đi đến công viên đầy cây xanh gần Trường Y khoa Nippon ở Tokyo - nơi ông làm việc. Bác sĩ cho biết đó không chỉ là một nơi thú vị để ăn trưa, mà ông còn tin rằng việc dành thời gian ở dưới tán cây là một yếu tố quan trọng trong cuộc chiến chống lại bệnh tật của tâm trí và cơ thể.

Mỗi tháng một lần, bác sĩ Li cũng sẽ dành ra 3 ngày để đến những khu rừng gần thành phố Tokyo để kết nối với môi trường tự nhiên, giúp giải tỏa tâm trí.

Chuyên gia nói: “Thực hành shinrin-yoku (tắm trong rừng) giúp cơ thể có khả năng chống lại bệnh tật, giảm nguy cơ mắc ung thư, đột quỵ, loét dạ dày, trầm cảm, lo lắng và căng thẳng. Điều này là do việc tiếp xúc với thiên nhiên giúp tăng cường hệ thống miễn dịch, giảm huyết áp và hỗ trợ giấc ngủ”.

Người dân Nhật Bản đã có thói quen tắm trong rừng (Shinrin-yoku) từ những năm 1980, họ đã đi dạo trong các khu rừng trong nhiều năm.

Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Environmental Health and Preventive Medicine, các nhà nghiên cứu Nhật Bản đã nêu ra 6 lợi ích tiềm năng của thói quen tắm rừng. Cụ thể:

1. Phòng chống ung thư.

2. Giúp giảm huyết áp và phòng ngừa bệnh tim.

3. Có thể làm giảm hormone gây căng thẳng như adrenaline, noradrenaline và cortisol, giúp kiểm soát căng thẳng.

4. Có thể làm tăng mức adiponectin và dehydroepiandrosterone sulfate (DHEAS). Adiponectin là một loại hormone đóng vai trò chính trong quá trình trao đổi chất, mức độ adiponectin thấp có liên quan đến bệnh béo phì, tiểu đường, bệnh tim và ung thư. DHEAS tham gia vào quá trình sản xuất testosterone và estrogen, đồng thời có tác dụng chống lão hóa, phòng ngừa béo phì và tiểu đường.

5. Có thể cải thiện sức khỏe tinh thần và ngăn ngừa trầm cảm. Tắm rừng có thể giúp giải tỏa cảm xúc lo lắng, tức giận, mệt mỏi và bối rối.

6. Tăng khả năng tiếp xúc với phytoncides. Hợp chất thực vật phytoncides giải phóng từ cây cối và thực vật, được ví như chất kháng sinh tự nhiên giúp tăng cường miễn dịch, có thể cải thiện giấc ngủ, tâm trạng, sự tập trung cũng như trí nhớ.

David Yaden, nhà nghiên cứu tại Đại học Pennsylvania, Mỹ cho biết: “Đã có những nghiên cứu so sánh việc đi bộ trong rừng với việc đi bộ trong môi trường đô thị để kiểm tra tâm trạng, các khía cạnh khác nhau của chứng trầm cảm. Theo đó, đi bộ trong rừng dường như giúp mọi người thoải mái hơn và ít căng thẳng hơn”.

Bác sĩ Li chia sẻ với tờ Observer: “Thói quen tắm rừng giống như một loại ‘thuốc’ phòng ngừa, chứ không phải là một phương pháp điều trị”.

Chia sẻ về cách thực hiện phương pháp tắm rừng, bác sĩ Li cho biết: “Hãy chắc chắn rằng bạn không mang theo điện thoại, máy ảnh hoặc các thiết bị điện tử khác. Bạn sẽ bước đi chậm rãi. Hãy để cơ thể tận hưởng âm thanh, cảnh vật và mùi hương ở không gian thiên nhiên bằng các giác quan”.

Gary Evans, người thành lập Forest Bathing Institute ở Anh, cho biết: “Ngành y tế ngày càng công nhận lợi ích sức khỏe của việc tắm rừng. Các bác sĩ và nhà khoa học cũng bắt đầu thực hiện một số nghiên cứu về tác động của việc tắm rừng với tâm sinh lý".

Việc duy trì thói quen tắm rừng và tăng cường tiếp xúc với cây xanh được gợi ý như là một phương pháp đơn giản, dễ tiếp cận và tiết kiệm chi phí để cải thiện chất lượng cuộc sống và sức khỏe của người dân.

Chuyên gia Li cũng cho biết hiện nay, mọi người thường dành phần lớn thời gian của bản thân ở trong khu vực thành thị, trong nhà, trong công ty. Tuy nhiên, bác sĩ khẳng định mọi người cần kết nối với thế giới tự nhiên, để hít thở những bầu không khí trong lành, tận hưởng những làn gió mát và gặt hái những lợi ích sức khỏe của thói quen tắm trong rừng.

Nguồn: Guardian, Health News

__________________

Friday, May 24, 2024

Cho Tiền - Giúp Ích Hay Hại ?


Vách đá trắng, đèo Mã Pí Lèng, Hà Giang.

Người ta cứ nghĩ nhắm mắt cho đại 5k, 10k, 20k là đang giúp đỡ người khác...

Đúng là giúp thật, mà giúp ích hay hại thì khó mà nói lắm, có mấy đứa bé vì 5-10k đấy mà bỏ học đi ngồi chờ được cho hoặc chèo kéo theo mà xin và xem đó là nguồn thu nhập chính,

Cái con đường đi qua chỗ trong ảnh này, trước khi dân du lịch mò đến thì nó vẫn là con đường dân sinh hằng ngày họ đi chăn dê, trồng ngô trên đồi, giờ có nhiều khách lên chơi, con đường được sửa sang hơn, có lan can, có bật đá,...mình không tìm hiểu kỹ là do ai đầu tư cho con đường này, mình đoán chắc của xã hay huyện làm, hoặc cũng chỉ đạo người dân bản làm để phát triển du lịch.

Dân ở trên bản ngay đầu đường lên đấy hiền lắm, không biết mấy chữ tiếng kinh, ở dưới đường lên cũng không có thu phí tham quan gì, chỉ có không cho khách tự đi xe máy lên, khách có thể tự đi bộ hoặc đi xe ôm lên, làm thế này cũng ổn vì đường đi khá nguy hiểm đối với những tay lái yếu và đường nhỏ xe lên quá nhiều sẽ lộn xộn.

Nhưng ở trên đỉnh vách đá có 2 cậu bé người đồng bào không biết nói tiếng kinh, hai đứa chặn ngay giữa đường đòi 300k mới cho qua, hỏi gì cũng ko biết trả lời, chỉ nói đúng hai tiếng "ba chăm" lớ lớ, chặn đòi tiền như cướp cạn vậy, cả ngày cứ ở trên đấy ngồi canh, cứ có khách lên là chặn đòi ba chăm, ai đưa tiền thì qua, không đưa thì quay lại.

??

 Chích Bông -facebook
https://www.facebook.com/chichbongtravel

______________________

Thursday, May 23, 2024

Nguyên nhân thật sự và bài học xương máu về đột quị...

Bác Sĩ Nguyễn Minh Đức



- Đột qu là tình trạng tắc hẹp mạch máu não còn nhồi máu cơ tim là tình trạng tắc hẹp mạch vành.

- Tuy nhiên chúng ta phải lưu ý tránh các động tác cúi gập người kéo dài. Theo như bạn bè của anh Tiến mô tả thì anh ấy bổ mít trong tư thế qu gối + gập người và cố sức bổ trái mít. Gương mặt anh ấy đỏ au và việc bổ mít kéo dài chỉ vài phút. Sau khi bổ xong anh ấy đứng dậy thì ngã và bất tỉnh. Như vậy, từ một tư thế đang tăng áp lực cao của ổ bụng và lồng ngực lại chuyển gấp sang tư thế khác khiến áp lực thay đổi quá đột ngột nên đưa đến đột qu, xuất huyết não, nhồi máu cơ tim, vỡ tim, vỡ động mạch chủ.

- Chúng ta cần lưu ý có một động tác rất nguy hiểm mà ta hay làm hằng ngày đó là ngồi chồm hổm + cúi gập người cột dây dày. Mình đã từng chứng kiến vài ca xảy ra choáng, đột qu, nhồi máu cơ tim thậm chí tử vong.

- Nhân các câu chuyện nêu trên mình mong tất cả hãy lưu ý, không nên ngồi chồm hổm + gập người, không nên quì gối + gập người trong tình trạng kéo dài trên vài phút. Thay vào đó ta ưu tiên các động tác : ngồi xếp bằng, cúi người nhẹ, ngồi co hai chân về phía người. Tuyệt đối khi thay đổi tư thế thì ngã người nhẹ về phía sau để giải tỏa áp lực cho cơ hoành và lồng ngực trước khi đứng thoắt người đột ngột dậy. Khi nằm chuyển qua ngồi thì cũng nên từ từ nghiêng sang bên phải, chống tay rồi ngồi dậy, đừng làm quá nhanh rất nguy hiểm.

- Nhưng ai từ 40 tuổi trở lên nên đi khám tầm soát nhồi máu cơ tim với siêu âm tim + điện tâm đồ. Còn đối với tầm soát nguy cơ đột qu thì cần làm MRI não có dựng ảnh mạch máu cảnh + não qua TOF3D. Siêu âm động mạch cảnh chỉ giúp thấy được mạch cảnh ngoài sọ còn tình trạng trong sọ gần như không thể đánh giá được và nguyên nhân đột qu nằm đến 80% là hẹp mạch cảnh và mạch não trong sọ.

- Về việc dự phòng chúng ta cũng cần phải có một lối sống thanh thản thơ thới, cân nặng lý tưởng, một chế độ dinh dưỡng hợp lý, một thời khóa biểu tập thể dục loại động (thể thao) lẫn loại tĩnh (thiền định) phù hợp. Đừng có cố quá trong nhiều việc nếu không sẽ… quá cố nha.

Hy vọng thông tin trong bài hữu ích cho tất cả !

Bác Sĩ Nguyễn Minh Đức 

________________


Chả dông – đặc sản vùng đất Phú Yên


Vùng đất Phú Yên không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp hoang sơ với biển xanh cát trắng, nắng vàng, nhiều danh thắng nổi tiếng hấp dẫn du khách bốn phương, mà ở mảnh đất hoa vàng trên cỏ xanh này, những món ăn đặc sản của nơi đây cũng sẽ khiến bạn phải mê mẩn nhớ mãi khi một lần thưởng thức như mắt cá ngừ đại dương, bánh bèo chén, bánh canh hẹ, sò huyết đầm Ô Loan, bánh hỏi lòng heo và đặc biệt là chả dông.



Con dông hình dáng như con kỳ nhông nhưng lớn chỉ độ bằng ngón chân cái, sống nhiều ở vùng đất cát dọc bờ biển Phú Yên và các tỉnh miền Trung như Khánh Hòa, Bình Định, Phú Yên, Quảng Ngãi… 

Theo những người có kinh nghiệm bắt dông lâu năm, thời điểm cuối Xuân đầu Hè con dông đến mùa sinh sản nên mập, nhiều thịt, thơm ngon. 

Hang dông thường sâu khoảng từ 01 đến 1,5m, có ba phương thức bắt dông là dùng cuốc, xẻng để đào hang bắt, dùng cần để bẫy, và làm sập hang dông. Trong đó, phương thức bắt làm sập hang dông cần đòi hỏi người có kinh nghiệm lão làng.

 Vào mùa nắng nóng, dông thường đào hang rải rác trên các vùng đất cát, với sức nóng của nhiệt độ cao, dông thường ra gần miệng hang để thở, hít thở không khí, người đạp hang dông, phải tinh ý, đoán được hướng đi của hang và đạp vào đường di chuyển của dông trở lại hang, làm hang sập lại và dùng tay tóm gọn con dông.

Dông ngon nhất là những con già, có màu đỏ tía. Để chế biến thành chả dông, đem dông lột da, bỏ ruột, đuôi và bốn chân giữ lại, chỉ cắt sát móng chân. Khi làm thịt phải giữ gìn vệ sinh sạch sẽ vì dông làm xong không được rửa bằng nước lã để khỏi tanh.

Thường người ta dùng lá chuối lót khi làm dông để giữ vệ sinh. Sau đó dùng dao và thớt băm nhuẫn, hoặc cho vào máy xay. 

Có thể làm chả dông toàn thịt cùng gia vị, hoặc bằm nhuyễn, tẩm ướp gia vị rồi dùng bánh tráng mỏng cuốn lại, chiên giòn thơm, vàng ruộm.

Chả dông được dọn ra đĩa, ăn kèm với rau sống các loại, dưa leo thái mỏng nhỏ và chén nước mắm ớt tỏi pha chua ngọt với ít đậu phụng rang. 

Lấy một miếng bánh tráng, nhúng sơ qua nước cho mềm, để các loại rau sống, dưa leo lên trên, tiếp đến là chả dông, cuốn tròn lại, chấm vào chén nước chắm và thưởng thức. Thỉnh thoảng cắn thêm trái ớt xanh hiểm nhỏ, tép tỏi sẽ cho cảm giác ngon miệng hấp dẫn làm sao.

Chả dông là món ngon hấp dẫn nhiều du khách khi đến Phú Yên. Những địa chỉ uy tín trên đường Nguyễn Công Trứ tại Tp. Tuy Hòa là các quán bạn có thể lựa chọn để thưởng thức món ăn này.

Baodulich

Wednesday, May 22, 2024

LÒNG TỰ TÔN !


Chồng tôi dạy học tại một trường cấp 3, gia đình chúng tôi sống ngay trong khuôn viên trường.
Hôm đó, một học sinh đến nhà, đi cùng là một người đàn ông trung niên. Nhìn qua, tôi đoán chắc đó là bố của cô học sinh đó.
Tôi mời họ vào nhà. Hai bố con dè dặt ngồi xuống ghế. Họ đến không có việc gì, chỉ là người bố đạp xe hơn 40km đến trường thăm cô con gái đang học trung học phổ thông.
“Tiện ra thăm cháu nên chúng tôi ghé qua thăm thầy giáo”, ông bố nói. “Chúng tôi ở quê không có gì, chỉ có hơn chục quả trứng gà, gà nhà mới đẻ”. Nói đoạn, ông gỡ chiếc túi vải đang đeo trên vai xuống.
Số trứng được giữ cẩn thận trong chiếc túi đựng đầy vỏ trấu, nhìn thoáng qua cũng biết ông đã gói, bọc rất cẩn thận vì sợ trứng bị va đập vào nhau mà vỡ.
Trước tình huống ấy, tôi đề nghị hai bố con ở lại cùng làm bánh xèo ăn. Không ngờ, nét mặt hai người tỏ vẻ căng thẳng, nhất mực từ chối.
Chỉ đến khi tôi mượn vai vế là vợ của Thầy giáo để giữ chân, họ mới chịu ở lại. Khi cùng ăn, hai bố con tỏ ra khá rụt dè nhưng tôi cảm nhận được rằng họ rất vui. Tiễn cô học trò và vị phụ huynh đó về, nét mặt chồng tôi như có biểu hiện lạ lùng.
Anh lấy làm ngạc nhiên vì từ trước đến nay, tôi luôn từ chối mọi món quà được đem đến, không hiểu vì sao lần này lại vì hơn chục quả trứng gà mà phá vỡ quy định ngầm của mình? Thậm chí còn mời hai bố con cô học trò ở lại ăn bánh xèo?

Nhìn ánh mắt đầy băn khoăn của chồng, tôi cười và kể lại cho anh nghe một việc mà mình đã trải qua cách đây 20 năm. Và từ sự việc đó, tôi biết rằng… có những thứ bị coi là cỏ rác nhưng với một ai đó, nó lại là thứ vô cùng quý giá…

Vào một ngày hè khi tôi mới 10 tuổi, bố tôi muốn gọi một cuộc điện thoại cho chú tôi khi đó đang ở xa. Trời tối, tôi theo sau bố, bước thấp bước cao trong bóng đêm, vượt qua 5km để đến bưu điện của thị trấn.

Trên vai tôi khi đó đeo một cái túi vải lớn, bên trong đựng 7 củ khoai mật vừa mới đào từ trong vườn nhà. Đó là những củ khoai mà bố tôi đã ra công vun trồng…
Những củ khoai mật rất ngon đó, bố tôi cất công xin giống rất xa, chăm bón kỹ lưỡng, trồng đi trồng lại nhiều lần, mới cho củ và đó là năm đầu tiên kết quả, vỏn vẹn chỉ được 7 củ. Bố tôi ngày nào cũng chăm bón, mong cây ra củ từng ngày. Thế nhưng tối đó, toàn bộ củ khoai thu hoạch được lại gói mang đi.Cô em tôi buồn phát khóc, bị bố quát lớn: “Số khoai này mang đi để làm việc”.
Nhưng bưu điện đã hết giờ làm tự bao giờ. Quản lý điện thoại là một người họ hàng xa với nhà tôi, bố bảo tôi gọi là cô.
Đến nhà cô đó, cả nhà họ đang ăn tối. Bố tôi trình bày lý do, cô chỉ “ừ” một tiếng, chẳng có thêm động thái gì.
Tôi và bố đứng ngoài cổng đợi, cho đến khi cô ăn xong cơm, xỉa xong răng mới ló mặt ra nói: “Đưa số điện thoại cho tôi rồi đợi ở đây. Tôi đi gọi xem có gọi được hay không.”
Thái độ lạnh lùng của cô đó thực sự đã gây sốc cho tôi rất nhiều. 5 phút sau, cô quay lại nói: “Gọi được rồi, cũng nói rõ mọi chuyện rồi, phí gọi điện thoại là 9,5 xu.”
Bố tôi vội lục túi quần tìm tiền và giục tôi mau bỏ khoai ra. Không ngờ, cô chỉ tay, nói: “Không, không cần! Nhà tôi thứ này không thiếu, hai người vào chuồng lợn mà xem, lợn ăn cũng không hết!”

Trở về nhà, tôi theo sau bố, ôm túi khoai mật khóc dọc đường. Chỉ vì chúng tôi nghèo mà tình nghĩa họ hàng cũng nhạt. Chỉ vì nghèo, chúng tôi dường như chẳng có một chút tự tôn nào trong mắt người khác.

Trong suốt quá trình trưởng thành của tôi sau này, cái chỉ tay của bà cô kia đã đeo bám, hằn sâu trong lòng tôi. Nó chẳng khác nào một cái roi mềm luôn quất mạnh vào tâm hồn tôi vậy.

Tôi không bao giờ lặp lại động tác như cô họ tôi đã làm – động tác đã đổ một lớp mực đen, hằn sâu trong ký ức của một đứa bé. Và tôi tin rằng, những chiếc bánh xèo hôm nay sẽ lưu lại một ký ức gột không phai trong tâm trí cô học sinh bé nhỏ.

Và tôi cũng tin, sức mạnh của trái tim biết yêu thương luôn lớn hơn sức mạnh của sự tổn thương gây ra cho người khác.

Người nghèo nhưng chí không ngắn, người nghèo họ cũng có lòng tự tôn.

Vạn Điều Hay ST
Nguồn: Những câu chuyện nhân văn 


_________________