Những lưu ý về ung thư da ở người lớn tuổi

Bệnh đang gia tăng ở người lớn tuổi. Dưới đây là cách để bạn tự bảo vệ mình

Khi tuổi tác tăng lên, bạn có thể nhận thấy nhiều đốm và khối u xuất hiện trên da. Phần lớn trong số đó là lành tính. Ví dụ như dày sừng tiết bã (seborrheic keratosis) – một dạng tăng sinh (growth) dày giống mụn cóc, không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, một số loại ung thư da dường như đang gia tăng ở người cao tuổi: ung thư biểu mô tế bào đáy và tế bào vảy (basal cell and squamous cell carcinoma) đã tăng hơn 60% ở nhóm từ 60 tuổi trở lên trong giai đoạn 1990-2021, theo một nghiên cứu năm 2025 trên tạp chí Scientific Reports.

Con người sống lâu hơn, và do đó tổn thương da tích lũy theo thời gian cũng nhiều hơn. Dưới đây là những điều bạn cần biết để phòng ngừa ung thư da và cách xử trí khi phát hiện dấu hiệu đáng ngờ.

Các loại ung thư da cần biết:

Ung thư biểu mô tế bào đáy và tế bào vảy (basal cell and squamous cell carcinomas) – hình thành ở lớp trên cùng của da – là hai loại phổ biến nhất. Chúng thường phát triển chậm và có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm. Tuy nhiên, nếu không điều trị, chúng có thể ăn sâu vào da, gây biến dạng, và lan đến mô hoặc xương.

U hắc tố (melanoma) là loại ung thư da nguy hiểm và ác tính nhất, phát triển từ các tế bào tạo sắc tố. Dù chỉ chiếm khoảng 1% tổng số ca ung thư da, tỷ lệ mắc đang ổn định ở nam giới nhưng tăng khoảng 3% mỗi năm ở phụ nữ trên 50 tuổi.

Tuổi trung bình chẩn đoán melanoma là khoảng 66. Nếu phát hiện sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm trên 99%. Tuy nhiên, tỷ lệ này giảm xuống còn 76% nếu lan đến hạch bạch huyết, và khoảng 35% nếu di căn đến cơ quan xa.

Người lớn tuổi có nguy cơ tử vong cao hơn do ung thư da, có thể là vì chậm kiểm tra các nốt ruồi bất thường và các vấn đề sức khỏe khiến việc điều trị khó khăn hơn.

Theo dõi làn da của bạn
Bạn nên tự kiểm tra da mỗi tháng. Nếu phát hiện đốm mới, đừng hoảng sợ nhưng cần theo dõi. Nếu có nốt đỏ hoặc vết loét giống mụn hay vết muỗi đốt mà không biến mất sau khoảng 2 tuần, hãy đi khám.

Ngoài ra, cần lưu ý nếu xuất hiện:
–   Nốt ruồi mới
–   Vùng da đỏ hoặc bị kích ứng
–   Đốm bong vảy hoặc đóng mài (crusty)
–   Vết tròn có phần lõm ở giữa

Quy tắc ABCDE để đánh giá nốt da

* Asymmetry - (Bất đối xứng):

-  Hai nửa không giống nhau

* Border -  (Bờ):

-  Mép không đều, răng cưa

* Color (Màu sắc):

-  Có nhiều màu (trắng, nâu, đỏ) đáng lo hơn

* Diameter (Đường kính):

-  Lớn hơn 6 mm (cỡ cục tẩy viết chì), nhưng cũng có thể nhỏ hơn

* Evolving (Tiến triển):

-  Thay đổi kích thước, hình dạng hoặc màu sắc

Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào như trên, hãy xin đi khám da. Bạn cũng có thể gửi ảnh qua cổng thông tin bệnh nhân để bác sĩ đánh giá sớm.

Bác sĩ sẽ làm gì?
Bác sĩ sẽ sinh thiết (biopsy) vùng nghi ngờ và kiểm tra dưới kính hiển vi. Nếu xác định là ung thư, phẫu thuật cắt bỏ khối u thường là phương pháp điều trị chính.

Đối với vùng nhạy cảm như mũi, mí mắt, tai – nơi ít mô dư – có thể áp dụng phẫu thuật Mohs (cắt từng lớp và kiểm tra ngay), giúp giảm sẹo hơn so với phương pháp thông thường.

Các lựa chọn điều trị khác

-  Ung thư tế bào đáy (basal cell carcinoma):
Có thể đốt nóng để tiêu diệt tế bào ung thư rồi nạo bỏ. Ngoài ra có thể dùng thuốc bôi như imiquimod (Aldara) hoặc fluorouracil (5-FU).

-  Ung thư tế bào vảy (squamous cell carcinoma):
Sau phẫu thuật, có thể cần xạ trị nếu nguy cơ cao. Thuốc chích cemiplimab (Libtayo) giúp giảm tái phát hoặc điều trị giai đoạn tiến triển.

-  Melanoma:
Nếu lan rộng, các thuốc như nivolumab (Opdivo) hoặc ipilimumab (Yervoy) giúp hệ miễn dịch tiêu diệt tế bào ung thư. Một số thuốc khác như vemurafenib (Zelboraf) và cobimetinib (Cotellic) có thể thu nhỏ khối u có đột biến BRAF.

3 thói quen quan trọng hằng ngày

1/  Dùng kem chống nắng:
Da mỏng hơn theo tuổi nên dễ bị tổn thương.
họn loại chống được cả tia UVA và UVB, SPF
từ 30 trở lên.

2/  Thoa lại thường xuyên:
Thoa trước khi ra ngoài 15-30 phút, và lặp lại mỗi 2 giờ hoặc sau khi đổ mồ hôi, khi bơi lội.

3/  Mặc đồ bảo vệ:
Mặc áo dài tay, quần dài, vải dày. Đội mũ rộng vành để che mặt, cổ, tai và da đầu.

Có cần khám da hằng năm không?
Điều này phụ thuộc vào từng người. The U.S. Preventive Services Task Force cho rằng chưa đủ bằng chứng để khuyến nghị sàng lọc định kỳ cho người không có dấu hiệu bất thường.

Tuy vậy, người lớn tuổi nên khám da vài năm một lần. Nếu bạn từng bị ung thư da, bác sĩ sẽ lập lịch theo dõi riêng.

Bạn nên khám hằng năm nếu có
–  Da, tóc, mắt sáng màu
–  Tiền sử gia đình bị ung thư da
–  Nhiều nốt ruồi bất thường

Triệu Minh / (Theo Consumer Report on Health)

______________________

Cha Mẹ Mất Rồi, Anh Em Ruột Dần Xa Cách, Có Khi Thành Người Dưng..

Khi cha mẹ còn, gia đình luôn có một điểm kết nối vô hình. Nhưng nhiều người chỉ nhận ra quá muộn rằng sau khi cha mẹ mất, khoảng cách giữa anh em ruột có thể ngày một lớn dần.

Có những điều lúc trẻ rất khó nhận ra. Khi cha mẹ còn khỏe mạnh, nhiều người nghĩ anh em ruột là mối quan hệ gắn kết cả đời, dù đi xa hay bận rộn thế nào cũng không thể đổi khác. Nhưng thời gian đi qua, một thực tế khiến không ít người chạnh lòng xuất hiện: cha mẹ mất đi, anh em dần ít gặp, ít nói, rồi khoảng cách cứ âm thầm lớn lên.

Y tế tại New Zealand - Họ luôn ưu tiên CỨU NGƯỜI TRƯỚC.

Một vài anh chị nói: "Y tế nước ngoài có gì mà khen, bệnh đợi cả tháng mới được khám. Ở Việt Nam thích là đi, sáng khám trưa xong rồi".

Thiệt chớ nếu chỉ nhìn bề nổi, cái "nhanh" ở mình công nhận là tiện thật. 

CÁ MẶT TRĂNG VÂY ĐỎ - LOÀI CÁ "MÁU NÓNG" GIỮA ĐẠI DƯƠNG..

Giữa đại dương sâu thẳm lạnh giá, cá mặt trăng vây đỏ lấp lánh như một đốm lửa sống, thách thức mọi quy luật sinh tồn.

Cá mặt trăng vây đỏ (Lampris guttatus) là một trong những loài cá biển kỳ lạ và ấn tượng nhất từng được con người phát hiện. Với thân hình tròn dẹt như một chiếc đĩa lớn, phủ bởi lớp vảy ánh kim chuyển sắc xanh, bạc và tím, cùng các vây đỏ rực nổi bật, loài cá này trông như bước ra từ một thế giới viễn tưởng hơn là đại dương thực.

Mã Đề – Loại cây mọc hoang nhưng chứa nhiều công dụng đáng chú ý

Ngày nay, nhiều nghiên cứu hiện đại cũng bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về tác dụng của mã đề và ghi nhận loại cây này chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe.

Ở những vùng quê Việt Nam, cây mã đề mọc rất nhiều ở ven đường, bờ ruộng hay những nơi đất ẩm thấp. Vì quá quen thuộc nên nhiều người chỉ xem đây là một loại cỏ dại bình thường, thậm chí nhổ bỏ mà không hề biết rằng loại cây nhỏ bé này từng được dân gian coi như một “vị thuốc quý” giúp hỗ trợ thanh nhiệt, lợi tiểu và cải thiện các vấn đề liên quan đến đường tiết niệu.

Vertigo - Chóng mặt quay cuồng

Vertigo (chóng mặt quay cuồng) là cảm giác như bạn hoặc môi trường chung quanh đang xoay tròn dù thực tế không hề di chuyển. Tình trạng này mỗi năm ảnh hưởng đến khoảng 5% người trưởng thành và phổ biến hơn ở người lớn tuổi. Dù cảm giác này có thể gây khó chịu và lo lắng, nhưng trong đa số trường hợp, nó không liên quan đến bệnh nào nghiêm trọng.

LOÀI CHUỘT KHỔNG LỒ NÀY ĐANG ĐE DỌA NƯỚC MỸ..

 ĐẾN NỖI CHÍNH PHỦ PHẢI "TRUY NÃ", THƯỞNG TIỀN VÀ KHUYẾN KHÍCH NGƯỜI DÂN ĂN THỊT CHÚNG

Nutria là tên một loài gặm nhấm thuộc họ chuột gai có danh pháp khoa học là Myocastor coypus.

Những con chuột này không chỉ là bữa ăn miễn phí, bạn vừa có thể ăn chúng, lại vừa kiếm được tiền.