Saturday, August 8, 2026

Bánh Tiêu Con, Bánh Tiêu Ba

Dr. Wynn Trần

Tôi ăn bánh Tiêu lần đầu lúc còn đi học ở trường chuyên Bạc Liêu. Lúc đó, tuy mang tiếng là trường chuyên của tỉnh, nhưng trường của tôi phải mượn một nhà thờ Cũ trên con đường chính của thị xã để dạy học tạm trong lúc chờ xây trường mới sau này.

Đi học trường chuyên, tôi ngán nhất là phải học thêm. Là dân Toán nên chúng tôi có những buổi học thêm ngoài giờ để chuẩn bị cho các kỳ thi học sinh giỏi. Với tôi, sau giờ chiều là khoảng thời gian tôi thích nhất vì được đi chơi, đi vớt lăng quăng, đi đá banh, rồi nuôi cá tàu hay đi vòng vòng xóm chơi. Vậy mà trường lại bắt tôi đi học thêm.

Có những buổi học chiều đến 5-6 giờ khiến tôi đói meo. Một lần học xong, trong lúc từ từ đẩy xe đạp ra cổng, tôi chú ý đến một chiếc xe bánh bán gần cổng. Trước giờ tôi không thấy xe này vì trước cổng trường chuyên buổi chiều khá vắng.

Chiếc xe đẩy 2 bánh làm từ bánh xe đạp, có hai tay cầm để đẩy, và hai chân nhỏ xí bên dưới để chống khi dừng xe lại. Giữa xe là chảo dầu nóng hỏi nghi ngút khói. Đầu xe có cái tủ kính đã mờ để đựng bánh chiên xong. Phía trên xe là mái che vải làm tạm từ 4 cái cọc chống.

Đứng phía cuối xe là một ông chú người Hoa, ở trần, dáng người phốp pháp, da đen bóng, đang rướn cong người đẩy tới đẩy lui khúc cây tròn ép xuống cục bột trắng tinh. Đẩy qua đẩy lại cây gỗ vài lần, rồi ép lại, ông cắt thanh bột trắng thành từng khúc nho nhỏ, lấy hai tay vo vo tròn tròn, rồi đập đập thành từng miếng mỏng. Xong ông lấy thêm mè, rắc lên, rồi lấy cây gỗ lăn qua lăn lại thêm vài lần cho dính vào miếng, rồi ông cầm miếng bột ép lẹp, thả nhè nhè vào một bên váng chảo dầu đang sôi sùng sục.

Một tiếng xèo nho nhỏ, rồi miếng bột trắng chợt mất hút trong lòng chảo dầu nóng, chỉ còn thấy vài miếng bọt trắng nổi lên sùng sục. Tôi tò mò, thắc mắc sao miếng bột đi đâu thì chỉ một lát sau, miếng bột đã nổi phồng lên thành hình cái đĩa tròn tròn, lại phình ra ở giữa như bụng con cá nóc bán ngoài chợ buổi sáng.

Ông chú người Tàu nhanh tay lấy đôi đũa dài, xoay xoay miếng bột nổi, giờ đã thành hình cái đĩa bay tròn tròn nhưng sưng vù ở giữa. Ông lật qua lật lại miếng bánh gọn như lật bánh tráng, gọn gàng, nhẹ nhàng, làm cái bánh nhanh chóng chuyển màu từ trắng tinh sang vàng nâu. Những hạt mè chín bóng bẩy dính vào bìa bánh cong ra như muốn nở ra ngoài.
“Mua bánh Tiêu hông?”
Ông nhìn tôi hỏi khi thấy tôi đang đứng ngây người nhìn ông chiên bánh.
Tôi thò tay vào quần, may quá, còn chút tiền. Tôi móc ra, hỏi giá rồi trả tiền.
Chú bán Bánh Tiêu nhanh tay lấy tờ giấy gói báo, rồi cầm cái bánh vừa chiên xong đưa ra. Tôi cầm cái bánh Tiêu nóng hỏi, cảm nhận được mùi bột thơm thơm, nhưng hơi ngay ngáy khi đưa lên miệng. Bột bánh mới chiên giòn, cộng thêm bùi bùi béo béo của dầu mỡ, mùi thơm của mè trong cơn đói làm tôi ngất ngây lần đầu ăn bánh Tiêu.
Thế là sau những giờ mùa học thêm Toán, thỉnh thoảng tôi ghé lại mua bánh tiêu của chú Thìn. Tôi thích thú quan sát cách chú Thìn làm bánh. Tôi hỏi
“Chú ơi, làm sao miếng bánh Tiêu mới đầu xẹp lép, chìm nghỉm, nhưng chiên rồi thì nổi lên trên vậy chú?”
“Mình có bột nổi trộn vào, khi chiên nóng nó sẽ phồng lên, làm nổi bánh.”
“Có khi nào mình cho bột nổi nhiều quá, làm bánh bể luôn không chú ?” Tôi thắc mắc
Chú Thìn cười to nói “Có chứ. Bữa kia con Lán nó pha nhiều bột nổi nên bánh nổ ra, hư hết”
Con Lán mà chú Thìn nói là con gái của chú. Nghe chú nói nó vừa lên học cấp 2, chắc là nhỏ hơn tôi vài lớp.
Bữa sau nữa thì tôi gặp con Lán ra phụ ba bán bánh Tiêu. Tên Lán ở người Hoa tiếng Việt là Lan. Mới nhìn nó, tôi đã nghi ngờ nó có thể làm bánh Tiêu vì tướng nó nhỏ con quá. Con bé dáng nhìn ốm o, mặc áo sơ mi trắng, váy đậm màu, chỉ có cặp mắt tròn xinh nhưng nhìn sắc lạnh. Nhìn chú Thìn làm bánh mấy hôm nay, tôi thầm nghĩ muốn bán bánh tiêu chắc phải có thể lực, người ốm yếu như tôi chắc chỉ biết ăn. Còn ốm như con Lán thì càng chắc không làm gì được.
Nhưng tôi lầm.
Con bé nhỏ thật, nhưng nó biết cách làm bánh…kiểu nhỏ. Nó lựa mấy cục bột nhỏ xíu, rồi lăn qua lăn lại y như ba nói, rồi cũng bỏ mè vào, và bỏ vào chảo chiên. Miếng bột chút xíu chìm nhanh vào chảo dầu, nhưng lại nhanh nổi lên, thành cái bánh Tiêu tí hon, xoay xoay chen lẫn tìm chỗ len lõi vào giữa cái bánh lớn to tròn xoay vòng trong chảo dầu nóng, như những đứa trẻ nắm tay chen chút vào lòng ba má mỗi khi tan trường.
Con Lán đứng trên chiếc ghế gần chiếc xe, cầm chiếc đũa dài, nghiêng nghiêng người chiên bánh Tiêu con. Phía sau là ông Thìn đang hì hục đập đập cục bột mới, chuẩn bị làm những chiếc bánh Tiêu bự hơn.
“Bánh Tiêu nhỏ này bán sao hả chú?” Tôi thắc mắc
Chú Thìn cười to.
“Nó làm chơi thôi con, buôn bán gì được. Cái Bánh Tiêu nhỏ xíu. Đâu ai muốn mua bánh nhỏ đâu con”
“Thôi cho con thêm cái bánh tiêu con nè” Chú nói rồi lấy cái bánh con Lán mới làm đưa tôi.
Cầm chiếc bánh Tiêu con chiên vàng trên tay, rồi nhìn mặt con bé còn dính mồ hôi nóng từ chảo, tôi thầm phục nó quá. Ở tuổi này, nó đã biết làm bánh Tiêu mưu sinh phụ ba.
…..

Sáng nay đi làm, ghé qua tiệm bán bánh gần phòng khám, tôi chợt thấy mấy cái bánh Tiêu nhỏ nằm lọt thỏm giữa đống bánh Tiêu bự. Tôi nói nhanh
“Cô lấy cho con mấy cái bánh tiêu nhỏ”
“BS không lấy bánh bự hả?”
“Dạ, không. Con lấy bánh Tiêu con thôi”

Bs Wynn Tran, Los Angeles, Hoa Ky 
http://youtube.com/post/UgkxuWN246mWgozrR45VAiEgBnK0XZcno2vm?si=Gkr5SKxdSyx2T5JW

_____________________

Friday, August 7, 2026

Đường Dâu

Sông-Hương

Những con đường nhỏ quanh nhà, khu vực vòng quanh một công viên nhỏ, đâu đâu cũng mọc đầy những cây dâu tằmmulberry - xanh mướt. Buổi sáng đi bộ trong công viên, nắng đầu mùa hạ lấp lánh trên những cây dâu chi chít quả hồng chưa chín, quả đen bóng sắp rụng và dưới lòng đường in những vệt đen của trái chín rụng đầy.

Dân chúng ở đây hình như không ai biết ăn trái dâu tằm. Trẻ em chơi đùa chạy nhảy trong công viên không hề nhìn đến những cây dâu đầy trái. Các bà mẹ cũng không hề chỉ trỏ, giải thích cho các em biết “đây là cây dâu tằm, lá dâu là thức ăn cho hằng triệu triệu con tằm sẽ nhả những sợi tơ để dệt ra những tấm lụa, thành phẩm đẹp nhất trong các loại vải vóc của nhân loại”

Tháng sáu, đi trên những con đường nhỏ dưới bóng mát của những cây dâu tằm mà chị đặt tên “Đường Dâu”, lúc nào cũng làm chị nhớ về ngôi làng bên nội, làng Phú Xuân, thành phố Huế. Ở đó những lần về thăm làng mấy chị em được mẹ dẫn đến nhà bác Tú, người bà con chuyên nuôi tằm dệt lụa. Lần đầu tiên khi bước xuống nhà ngang thấy những chiếc nong thật lớn với vô số sinh vật bò lúc nhúc trên lớp lá xanh, mấy chị em vừa sợ hãi thụt lùi ra xa vì sợ những con sâu trắng trẻo, béo tròn nung núc đó có thể búng mình nhảy lên tay chân quần áo của mình, lại vừa tò mò mở thật to những đôi mắt lấm lét nhìn bầy sâu đang nhai rào rạo những sợi lá xanh đã được thái mỏng. Mẹ giải thích đó là những con tằm người ta đang nuôi bằng lá dâu để chúng lớn lên nhả những cái kén mà người ta sẽ kéo ra thành sợi tơ và dùng những sợi tơ tằm để dệt ra những tấm lụa.

Rồi mẹ dẫn mấy chị em tiếp qua gian bên cạnh, nơi có những cái kén đang được luộc trong những nồi nước lớn, và phía bên ngoài trên thềm nhà rất rộng, rất dài của bác Tú là các cô thôn nữ đang làm công việc kéo kén với khung cửi có bàn đạp bằng chân kêu lách cách suốt ngày. Và những con thoi quay tròn cuốn vòng vòng những sợi tơ vàng óng ả. Thời đó, dù còn bé, chị đã say mê đứng nhìn không chớp mắt những bàn chân đạp lên khung cửi, những bàn tay quay con thoi ôm vòng những sợi tơ màu vàng mơ mịn màng bóng loáng. Những hình ảnh thật đẹp mà mỗi lúc nhớ lại chị vẫn cảm thấy trong công việc lao động tay chân này hình như phảng phất một cái gì thật dịu dàng thơ mộng.

Những buổi sáng đầu mùa hạ, bầu trời xanh cao vời vợi, những đám mây trắng nhẹ nhàng thong thả trôi, những tia nắng vàng ấm áp rực rỡ, đi bộ trên Đường Dâu, dưới những tàng lá xanh luôn làm chị quay quắt nhớ về quê nhà, nhớ cha mẹ, nhớ những con thoi quay nhanh, quay nhanh như nhịp sống của những con tim lành mạnh ... thuở xa xưa ấy.

Thời gian trôi thật nhanh. Ngày nào từ phố dọn về khu vực ngoại ô này anh chị còn khỏe mạnh, chị mới nghỉ hưu, thời gian thư thả. Khi vừa hết mùa đông, tuyết tan, sân bóng chuyền của công viên vừa chớm cỏ xanh khô ráo, mỗi sáng anh chị đều đi bộ vài chục vòng quanh sân, rồi anh ngồi phơi nắng, chị đi lòng vòng dưới những cây dâu tằm mẹ - cây dâu cái – hái những trái thật chín, thật mọng. Hái cho vui vậy thôi có khi cũng không ăn đến. Hái cho tới khi mỏi cổ thì thôi.

Bây giờ, 15 năm sau, anh chị là hình ảnh hai ông bà già, ông bước đi nhờ vào 4 bánh xe lăn, bà cũng phải vịn vào thành xe cùng bước. Công viên với những con đường nhỏ, dày đặc những hàng cây dâu tằm vẫn mỗi năm rụng đầy trái chín nhưng chị đã không còn đủ sức ngửa cổ lựa những trái chín đen. Anh chị vẫn mỗi sáng ra công viên, dù không còn đi bộ chỉ ngồi trên băng ghế nhìn trẻ em nô đùa bên những ông bố, những bà mẹ trẻ. Chúng chạy nhảy hò reo, rượt đuổi nhau, leo trèo trên những cầu tuột, cởi ngựa gỗ, tòn ten trên xích đu ... nhưng chớ có em nào nhìn đến những cây dâu tằm đầy trái của chị.

Có khi chị những muốn rủ các em nhỏ đến dưới tàng dâu, chỉ cho chúng xem những trái dâu be bé thật xinh ẩn mình trong lá, những trái non màu xanh nhạt, chuyển sang màu hồng, rồi hồng đậm sang màu đỏ, rồi khi chín sẽ là một màu đen tuyền lấp lánh như những con mắt bé thơ. Chị muốn nói với các em nhỏ này về những trái dâu chín mọng sẽ được chế biến thành món kẹo dâu tằm thơm ngọt, ngon lành ở thành phố Đà Lạt, quê hương Việt Nam của chị. Và những lá dâu xanh là thức ăn bổ dưỡng để nuôi tằm, để tằm nhả tơ, để tơ được dệt thành những tấm lụa mịn màng, quý phái.

Bây giờ thì sau khi ngồi phơi nắng, trên những con đường nhỏ chậm chạp trở về nhà chị chỉ còn đủ sức hái chừng chục lá dâu non mọc là đà ngang tầm tay, từ những cây dâu đực, không cho trái nên lá dâu của những cây này to bằng bàn tay chị. Chị sẽ dùng lá dâu tằm thay lá lốt, thứ không bao giờ tìm được ở siêu thị gần nhà, chị sẽ cuốn thịt nạc băm trộn thêm cà rốt, nấm mèo vào lá dâu non, cho vào lò nướng cho bữa cơm chiều. Chị nghĩ tằm ăn lá dâu ngon lành, mập tròn vo và lớn như thổi, người cũng đã từng ăn nhộng tằm ngon lành thì mình trực tiếp ăn lá dâu cũng không có gì đáng ngại. Vậy là chị khỏi phải đi chợ Tàu, chợ Việt xa xôi để tìm lá lốt cho món thịt cuốn, và thay vì món “bò lá lốt” chị có món đặc biệt “bò, heo lá dâu tằm”.

Cũng nhiều khi chị vẫn vơ suy nghĩ, tên “Đường Dâu” chỉ hiện diện trong lòng chị, một mai khi chị không còn liệu có người Việt nào khác đến sinh sống trong khu vực cũng sẽ đi qua những con đường nhỏ này, cũng sẽ nhớ về quê hương và tiếp tục đặt tên “Đường Dâu” cho những con đường nho nhỏ, xinh xắn, xanh mướt bóng dâu tằm trên một đất nước xa quê hương ngàn vạn dặm.

Sông-Hương https://longhovinhlong.blogspot.com/

_____________________

Thursday, August 6, 2026

Phụ Nữ Có Thể Lên Cơn Đau Tim Mà Không Đau Ngực Dữ Dội

Cảm giác khó tiêu, mỏi bất thường, đau hàm, nhức lưng hoặc một cơn ép nhẹ trong ngực đôi khi là lời báo động của trái tim.


Julie Charnet làm việc tại một bệnh viện và đã thuộc lòng những tấm bảng chỉ dẫn về dấu hiệu đột quỵ, đau tim treo dọc hành lang. Thế nhưng khi chính trái tim của bà lâm nguy, bà vẫn không nhận ra. Mỗi lần đứng dậy và bước vài bước, Charnet cảm thấy ngực và vùng xương sườn bị ép lại. Bà không đau dữ dội, vẫn thở bình thường, nên nghĩ rằng mình chỉ bị căng bắp thịt. Một nữ y tá cùng sở khuyên bà đến phòng cấp cứu.

Wednesday, August 5, 2026

Vì sao nhiều mối quan hệ tự nhiên nhạt dần? 5 lý do rất đời nhưng ít ai để ý

Không phải mọi mối quan hệ kết thúc đều vì mâu thuẫn. Nhiều tình bạn, đồng nghiệp hay người từng thân thiết dần xa nhau chỉ bởi những thay đổi rất nhỏ trong cuộc sống và tâm lý.

Có những người từng nói chuyện mỗi ngày nhưng rồi bỗng dưng chẳng còn liên lạc. Không cãi vã, không phản bội, cũng không có một lời chia tay rõ ràng. Nhiều mối quan hệ kết thúc theo cách rất âm thầm. Điều gì khiến điều đó xảy ra?

Tuesday, August 4, 2026

Người già : càng cao tuổi càng cần ăn ngon

BS Lương Lễ Hoàng

Các nhà nghiên cứu ở Hoa Kỳ vừa chứng minh hẳn hòi là, người cao tuổi nếu có da có thịt một chút, nghĩa là dư cân, ít bị bệnh và sống thọ hơn bạn đồng niên mình hạc xương mai. Lượng mỡ dưới da, tất nhiên không nhiều, chính là kho dự trữ dưỡng chất để đáp ứng cho nhu cầu phục hồi cơ thể đã cao tuổi mỗi lần ngã bệnh.

Chuyên Gia Dinh Dưỡng Khuyên Nên Ăn Nhiều Cá Hộp Hơn

Giới chuyên gia dinh dưỡng vốn thường chuộng thực phẩm tươi hơn đồ chế biến, nhưng lại có một ngoại lệ: cá đóng hộp. "Đây không chỉ là một chất bổ dưỡng đơn lẻ, mà là một món ăn hoàn chỉnh," ông Colin Robertson, chuyên viên dinh dưỡng, nhận định, nhắc đến lượng chất béo omega-3 cùng sinh tố B12 và D có trong các loại cá béo như cá mòi, cá thu và cá cơm.

Monday, August 3, 2026

Canh Chua Rau Muống, Thịt Gà

Trong bốn mùa ở xứ Úc, mùa hè là mùa trồng được nhiều rau muống nhứt. Mùa này, rau muống vừa rẻ vừa tươi non có thể ăn thả dàn thỏa thích để bù những khi trái mùa rau muống 1ký tới mười đồng. Ngoài việc đem xào tỏi, xào chao, luộc chấm tương hoặc chẻ quăn ăn với bún riêu, bà bếp cũng thường nấu canh chua với thịt gà. Cách nấu rất nhanh, đơn giản mà cũng ngon không thua gì món canh chua thập cẩm khóm, giá, bạc hà, cà chua, đậu bắp, tôm cá lung tung.