THI SĨ PHẠM THIÊN THƯ KỂ VỀ CÔ BẠN GÁI CÙNG LỚP HOÀNG THỊ NGỌ.

.

Thi sĩ Phạm Thiên Thư, tác giả của “Ngày Xưa Hoàng Thị” đã qua đời ngày 7 tháng 5 năm 2026 tại Sài Gòn, hưởng thọ 86 tuổi.  Xin kính tiễn ông đi về cõi vĩnh hằng.

THI SĨ PHẠM THIÊN THƯ KỂ VỀ CÔ BẠN GÁI CÙNG LỚP HOÀNG THỊ NGỌ.

“Rất đơn giản, tôi tuổi Thìn (1940), còn cô ấy tuổi Ngọ (1942) cho nên được bố mẹ đặt luôn tên là Ngọ. Cách nhau 2 tuổi nhưng học cùng lớp đệ tam (lớp 10 bây giờ) ở trường Trung học Văn Lang (khu Tân Định). Ngọ có dáng người thanh mảnh với mái tóc dài thả ngang vai. Mỗi khi xếp hàng vào lớp, cô ấy đứng đầu hàng bên nữ, tôi đứng cuối hàng bên nam, tha hồ ngắm… Vào lớp, cô ấy ngồi bàn đầu, tôi bàn cuối. Ngọ học rất giỏi, còn tôi chỉ giỏi… đánh lộn (gia đình tôi vốn có truyền thống võ thuật). Có lần thầy giáo gọi tôi lên trả bài, tôi không thuộc nhưng thay vì lên tận bàn thầy giáo trên bục giảng, tôi chỉ đi đến ngang chỗ Ngọ ngồi thì dừng lại. Ngọ biết ý, mở cuốn tập ra cho tôi… liếc, đọc vanh vách!

Nhà tôi ở đường Trần Khát Chân, nhà Ngọ ở Trần Quang Khải, cũng cùng khu Tân Định nên đi về chung đường. Mỗi lần tan trường, cô ấy ôm cặp đi trước, tôi lẽo đẽo theo sau. Tóc Ngọ bay bay trên đôi vai gầy nhỏ nhắn. Có những hôm trời mưa lất phất, cô ấy đưa cặp lên che ngang đầu. Tôi thấy thương quá, muốn làm một cử chỉ gì đó như là để chở che nhưng… thở mạnh còn không dám, nói chi là…

Đậu tú tài xong tôi vào Đại học Vạn Hạnh. [...] Gia đình tôi vốn có truyền thống con nhà võ, từng lập “Học hội Hồ Quý Ly” quy tụ cả trăm người, khiến chính quyền miền Nam lúc ấy nghi ngờ, phải giải tán. 

Năm 1964 tôi “trôi dạt” vào “ăn cơm chay” ở các chùa: Vạn Thọ (Q.1), Kỳ Quang, Bà Đầm (Q. Phú Nhuận), rồi Đại học Vạn Hạnh… Cho dù đã nương thân vào cửa chùa nhưng mỗi lần đi ngang qua con đường cũ, hình ảnh cô học trò ôm cặp, tóc dài bay bay trong gió vẫn thấp thoáng đâu đây… Và rồi những tứ thơ tràn về...”

“Đây không phải là bài thơ đầu tay của tôi. Cha tôi tuy làm nghề thuốc nhưng ông có làm thơ, tôi còn nhớ ông đã từng đạt giải Nhì về thơ do một tờ báo ở Hà Nội trao tặng. Khi còn nhỏ tuổi tôi cũng đã làm vài bài thơ và được cha tôi khen. Nhưng tôi làm thơ chủ yếu để trải lòng mình chứ không làm thơ chuyên nghiệp. Vì vậy mãi đến năm 1968, tôi mới tự xuất bản tập thơ đầu tiên. In ít thôi, chủ yếu để mình đọc và tặng một số bạn bè thân. Tôi chẳng muốn nhiều người biết về mình”, nhà thơ chia sẻ thêm.

Khi được hỏi tại sao nhạc sĩ Phạm Duy biết thơ ông để phổ nhạc, Phạm Thiên Thư cho biết: “Ấy là khi chúng tôi nhờ nhạc sỹ Phạm Duy phổ nhạc 10 bài Đạo ca do tôi viết lời, Phạm Duy gặp và tình cờ đọc được tập thơ của tôi. Tôi cũng không nghĩ nhạc sỹ lại thích bài thơ Ngày xưa Hoàng thị đến thế, ông đề nghị phổ nhạc bài thơ đó. Dĩ nhiên được một nhạc sĩ nổi tiếng như Phạm Duy để ý đến bài thơ của mình thì có gì hạnh phúc bằng. Và tôi cũng bất ngờ nghe lại bài thơ của mình khi đã phổ nhạc. Nhạc sĩ đã tôn bài thơ lên rất nhiều qua những giai điệu nhạc bay bổng...”

Thi sĩ Phạm Thiên Thư đã viễn du cùng “bụi đỏ” vào chiều ngày 07/05/2026, nhưng những vần thơ và dư âm “Ngày xưa Hoàng thị” vẫn còn mãi trong lòng nhiều thế hệ người Việt yêu văn chương.

NGÀY XƯA HOÀNG THỊ

     Em tan trường về
     Đường mưa nho nhỏ
     Chim non giấu mỏ
     Dưới cội hoa vàng

     Bước em thênh thang
     Áo tà nguyệt bạch
     Ôm nghiêng cặp sách
     Vai nhỏ tóc dài

     Anh đi theo hoài
     Gót giầy thầm lặng
     Đường chiều úa nắng
     Mưa nhẹ bâng khuâng

     Em tan trường về
     Cuối đường mây đỏ
     Anh tìm theo Ngọ
     Dáng lau lách buồn

     Tay nụ hoa thuôn
     Vương bờ tóc suối
     Tìm lời mở nói
     Lòng sao ngập ngừng

     Lòng sao rưng rưng
     Như trời mây ngợp
     Hôm sau vào lớp
     Nhìn em ngại ngần

     Em tan trường về
     Đường mưa nho nhỏ
     Trao vội chùm hoa
     Ép vào cuối vở

     Thương ơi vạn thuở
     Biết nói chi nguôi
     Em mỉm môi cười
     Anh mang nỗi nhớ

     Hè sang phượng nở
     Rồi chẳng gặp nhau
     Ôi mối tình đầu
     Như đi trên cát

     Bước nhẹ mà sâu
     Mà cũng nhoà mau
     Tưởng đã phai màu
     Đường chiều hoa cỏ

     Mười năm rồi Ngọ
     Tình cờ qua đây
     Cây xưa vẫn gầy
     Phơi nghiêng ráng đỏ

     Áo em ngày nọ
     Phai nhạt mấy màu?
     Chân tìm theo nhau
     Còn là vang vọng

     Đời như biển động
     Xoá dấu ngày qua
     Tay ngắt chùm hoa
     Mà thương mà nhớ

     Phố ơi muôn thuở
     Giữ vết chân tình
     Tìm xưa quẩn quanh
     Ai mang bụi đỏ

     Dáng em nho nhỏ
     Trong cõi xa vời

     Tình ơi tình ơi!

(Phạm Thiên Thư)

https://www.facebook.com/share/p/1LFauij92G/?mibextid=wwXIfr

______________________________

Hiểu đúng vị trí của AI

Minh Hân Phan

 

Minh Hân Phan

Bài viết này không có ý tranh luận hay chống đối lại những bạn “Ghét AI”, hoặc có ý bênh vực AI. Mục đích duy nhất là giúp chúng ta hiểu đúng vị trí của AI.

AI không đến để thay thế trái tim con người.

AI đến để hỗ trợ khả năng của con người.

Người không thích AI hay “ghét AI” thường sợ ba điều:

* sợ con người trở nên lười suy nghĩ,

* sợ cảm xúc thật bị thay bằng máy móc,

* và sợ một ngày mọi thứ đều giả.

Những nỗi sợ đó… thật ra rất tự nhiên.

Vì đúng là:

nếu dùng AI sai cách,

con người có thể dần đánh mất:

* sự kiên nhẫn,

* khả năng tự học,

* và tiếng nói riêng của mình.

Nhưng lỗi không nằm ở AI.

Giống như:

* điện thoại không có lỗi vì người ta nghiện điện thoại,

* Facebook không có lỗi vì người ta quên sống thật,

* cây bút không có lỗi vì ai đó dùng nó để viết điều giả dối.

AI cũng chỉ là một công cụ.

Một người biết dùng AI đúng cách sẽ:

* học nhanh hơn,

* hiểu rộng hơn,

* tiết kiệm thời gian hơn,

* và đôi khi tìm được ngôn ngữ để nói điều mình chưa từng nói được.

Ví dụ:

* người lớn tuổi dùng AI để viết lại ký ức đời mình,

* người cô đơn dùng AI để sắp xếp cảm xúc,

* người bệnh dùng AI để học kiến thức,

* người làm thơ dùng AI để tìm một nhịp chữ đẹp hơn,

* kỹ sư dùng AI để giải quyết vấn đề nhanh hơn.

AI không làm mất giá trị con người.

Chính cách dùng AI mới quyết định điều đó.

Một bài thơ viết cùng AI vẫn có thể rất thật —

nếu nỗi buồn phía sau là thật.

Một bài viết không dùng AI vẫn có thể rỗng —

nếu trong đó không có trải nghiệm sống.

Cho nên điều đáng sợ không phải là:

“AI thông minh hơn con người”

Mà là:

con người ngừng suy nghĩ vì quá lệ thuộc vào AI.

Hãy xem AI như:

* một cây đèn,

* một thư viện,

* một người phụ tá,

* hay một cây đàn hỗ trợ cảm xúc.

Nhưng:

người cầm đèn vẫn là con người,

người chọn con đường vẫn là con người,

và người tạo ra ý nghĩa cho cuộc sống…

vẫn chỉ có thể là con người.

———————-

Bản chất của AI là trí tuệ mô phỏng — tức là nó học cách “bắt chước” ngôn ngữ, cảm xúc, cách suy nghĩ và cách diễn đạt của con người qua vô số dữ liệu đã đọc.

Nhưng AI không có “emotion” thật như con người.

Nó không biết:

* nhớ một người là đau thế nào,

* mất mẹ là trống ra sao,

* yêu đơn phương là gì,

* hay cảm giác ngồi một mình nghe mưa rồi bất chợt thấy lòng mình già đi…

AI chỉ biết những điều đó qua chữ.

Con người làm thơ từ:

* ký ức,

* vết thương,

* cô đơn,

* trải nghiệm sống,

* và cả những điều không thể giải thích.

Còn AI làm thơ bằng:

* xác suất ngôn ngữ,

* nhịp điệu,

* cấu trúc,

* liên tưởng,

* và khả năng bắt chước cảm xúc.

Cho nên AI có thể viết:

* rất đẹp,

* rất mượt,

* rất đúng nhịp,

* thậm chí làm người đọc xúc động.

Nhưng nhiều khi vẫn thiếu một thứ rất nhỏ:

“hơi người”.

Một câu thơ thật hay đôi khi không hoàn hảo về kỹ thuật.

Nó hay vì phía sau câu chữ có một đời người.

Ví dụ:

“Ta ngỡ như vừa trở lại

Thời gian hoang hoải đợi chờ…”

Một AI có thể viết câu giống như vậy.

Nhưng người từng đứng trước cổng trường cũ sau 40 năm… sẽ viết khác.

Trong chữ của họ có thời gian thật.

Tuy nhiên, cũng có một điều thú vị:

AI không có cảm xúc thật,

nhưng lại có thể trở thành chiếc gương phản chiếu cảm xúc của con người.

Nghĩa là:

* người buồn dùng AI sẽ kéo thơ về nỗi buồn,

* người thiền dùng AI sẽ kéo chữ về tĩnh lặng,

* người từng yêu sâu sẽ khiến AI viết khác hẳn.

Nên đôi khi:

bài thơ hay không hoàn toàn do AI,

mà do tâm hồn người đang đối thoại với AI.

AI giống cây đàn.

Người chơi mới là nơi âm nhạc bắt đầu.

h.phan 05.12.2026

Dùng nguồn:

NYT, Meta, Grok and Google AI papers

____________________

Chuyến đi cuối cùng..

 

Tôi lái Uber. Chủ yếu là vào ban đêm.

Tuần trước, lúc 11 giờ đêm, tôi đón một ông cụ.

Ông lên xe rồi nói:

“Tôi cần cậu chở tôi đến năm nơi tối nay. Tôi sẽ trả cậu 500 đô. Tiền mặt. Nhưng cậu không được hỏi lý do cho đến khi chúng ta đi xong tất cả.”

Ông đưa cho tôi năm địa chỉ.

Điểm dừng đầu tiên: một căn nhà ở ngoại ô.

Ông không xuống xe. Ông chỉ ngồi đó, nhìn chằm chằm vào căn nhà suốt mười phút. Nước mắt lặng lẽ chảy xuống.

“Được rồi. Đi điểm tiếp theo.”

Tôi lái đi.

Điểm dừng thứ hai: một trường tiểu học. Trống rỗng. Tối om.

Ông xuống xe. Đi đến khu sân chơi. Ngồi lên một chiếc xích đu. Ngồi đó hai mươi phút.

Rồi ông quay lại xe.

“Tôi đã dạy ở đây. Bốn mươi ba năm. Nghề đẹp nhất cuộc đời tôi.”

Điểm dừng thứ ba: một quán ăn nhỏ.

Ông bước vào. Gọi một ly cà phê. Ngồi một mình trong góc.

Ông không uống.

Ông chỉ ngồi đó, nhìn quanh.

Mười lăm phút sau, ông quay lại xe.

“Vợ tôi và tôi có buổi hẹn đầu tiên ở đây. Năm 1967.”

Điểm dừng thứ tư: nghĩa trang.

Ông xuống xe. Đi đến trước một ngôi mộ.

Ông đứng đó, nói chuyện với nó.

Tôi không nghe được ông nói gì.

Ba mươi phút sau, ông quay lại. Mắt đỏ hoe.

“Vợ tôi. Hôm nay tròn ba năm.”

Điểm dừng thứ năm: bệnh viện.

Ông yêu cầu tôi đậu xe. Chờ.

“Đây là điểm cuối cùng.”

Ông nhìn tôi.

“Bây giờ tôi sẽ nói lý do. Tôi bị ung thư giai đoạn cuối. Chỉ còn vài tuần để sống. Có thể chỉ vài ngày. Tối nay, tôi muốn nhìn lại toàn bộ cuộc đời mình. Lần cuối. Trước khi tôi không còn cơ hội nữa.”

Tôi bật khóc. Ngay trong xe.

Ông nói tiếp:

“Căn nhà — nơi tôi nuôi các con khôn lớn.

Trường học — nơi tôi tìm thấy ý nghĩa đời mình.

Quán ăn — nơi tôi biết thế nào là yêu.

Nghĩa trang — nơi tôi nói lời tạm biệt.

Và bệnh viện… nơi tôi sẽ ở lại từ tối nay. Khu chăm sóc cuối đời. Tôi sẽ không về nhà nữa.”

Ông đưa tôi 500 đô.

“Cảm ơn cậu đã chở tôi đi qua cuộc đời mình. Cậu là người xa lạ cuối cùng đối xử tử tế với tôi. Tôi muốn mọi thứ được nhẹ nhàng. Và cậu đã làm nó trở nên nhẹ nhàng.”

Tôi từ chối.

“Tôi không thể nhận số tiền này.”

Ông khẽ lắc đầu.

“Xin cậu. Tôi không còn ai để lại nó. Các con tôi không còn nói chuyện với tôi nữa. Tôi không còn bạn bè. Cậu đã cho tôi ba giờ tử tế. Với tôi, nó đáng giá hơn 500 đô.”

Ông bước xuống xe. Cầm chiếc vali nhỏ.

Rồi quay lại hỏi:

“Cậu tên gì?”

“Marcus.”

Ông gật đầu.

“Cảm ơn cậu, Marcus. Vì đã là điều đẹp cuối cùng trong đời tôi.”

Ông bước vào bệnh viện.

Tôi ngồi lại trong xe. Khóc suốt một giờ.

Ngày hôm sau, tôi quay lại bệnh viện. Tôi hỏi thăm ông.

“Họ nói: Ông Patterson. Phòng 412.”

Tôi mang theo hoa. Gõ cửa.

Ông nằm trên giường.

Ông mỉm cười khi thấy tôi.

“Marcus. Cậu quay lại.”

“Tôi không thể không quay lại. Ông ổn không?”

Ông khẽ nói:

“Tôi đang chết. Nhưng tôi đã nhìn lại cuộc đời mình tối qua. Vậy nên… tôi ổn.”

Chúng tôi nói chuyện hai giờ.

Về vợ ông. Về học sinh của ông. Về những đứa con đã không còn gọi điện. Về cuộc đời ông đã sống.

Tôi đến thăm ông mỗi ngày trong hai tuần.

Mang cà phê. Đọc tin tức cho ông nghe.

Đôi khi… chúng tôi chỉ ngồi yên.

Một ngày, ông nói:

“Tôi nghĩ mình sẽ chết một mình. Nhưng cậu ở đây. Một người xa lạ trở thành gia đình trong những ngày cuối của tôi. Đó là một món quà.”

Tôi nắm tay ông.

“Ông sẽ không chết một mình. Không còn nữa.”

Ông khóc.

“Cảm ơn cậu đã nhìn thấy tôi. Khi tôi đã trở nên vô hình.”

Ông Patterson qua đời vào một ngày thứ Ba. Lúc 3 giờ 17 sáng.

Tôi ở đó. Nắm tay ông.

Những lời cuối cùng của ông:

“Hãy nói với mọi người. Hãy bảo họ nhìn những người xa lạ. Thật sự nhìn. Ai rồi cũng chết. Có người sớm hơn người khác. Nhưng tất cả chúng ta đều đang đi đâu đó. Hãy tử tế trên đường đi. Cậu đã tử tế. Cậu đã cứu những ngày cuối của tôi.”

Ông nhắm mắt lại.

Máy theo dõi tim trở thành một đường thẳng.

Tôi vẫn ngồi đó. Một giờ nữa. Không thể buông tay ông.

Ông ra đi… nhưng không một mình.

Và điều đó có ý nghĩa.

Trong tang lễ của ông, có sáu người.

Tôi.

Ba y tá.

Một luật sư.

Và một học trò cũ đọc được cáo phó.

Chỉ sáu người.

Một người đàn ông đã dạy học 43 năm.

Yêu một người phụ nữ 52 năm.

Sống 81 năm.

Sáu người.

Tôi đứng lên và nói:

“Ông Patterson đã dạy tôi một điều.

Mỗi người xa lạ… là cả thế giới của ai đó.

Mỗi hành khách Uber… có một câu chuyện.

Mỗi người bạn gặp… đang sống, đang hy vọng, đang chờ ai đó nhìn thấy họ.

Ông đã trả tôi 500 đô để chở ông đi qua cuộc đời mình.

Nhưng ông đã cho tôi thứ quý hơn nhiều.

Sự chắc chắn rằng lòng tử tế với người xa lạ không phải là điều thêm vào.

Nó là điều quan trọng nhất.

Bởi vì tất cả chúng ta đều là người xa lạ.

Cho đến khi có ai đó dừng lại. Nhìn. Lắng nghe. Và ở lại.”

Tôi vẫn giữ 500 đô trong ngăn xe.

Chưa bao giờ tiêu.

Nó là một lời nhắc nhở.

Mỗi hành khách có thể đang đi chuyến cuối cùng.

Mỗi người xa lạ có thể đang nói lời tạm biệt cuối cùng.

Tôi lái xe khác đi từ ngày đó.

Tôi hỏi.

Tôi lắng nghe.

Tôi nhìn thấy họ.

Bởi vì một ông cụ đã cần một đêm cuối thật dịu dàng.

Và một người xa lạ… đã ở lại.

Xin hãy là người xa lạ đó.

Có thể ai đó đang đi chuyến cuối cùng của họ tối nay.

Hãy làm cho nó… dịu dàng

Tg Văn Chương

https://www.facebook.com/share/p/1Q6Z5pU78A/?mibextid=wwXIfr

__________________________

Thứ Mẹ sợ nhất không phải là bệnh tật...

Phạm Đình Vinh (sưu tầm)

Mẹ ! Thứ Mẹ sợ nhất không phải bệnh tật, không phải tuổi tác… mà là cảm giác mình đang dần trở thành người thừa trong chính ngôi nhà đầy tiếng cười của con cái.

Về Già Nếu Như Rơi Vào Cảnh Đơn Thân ..

Tuổi già là hành trình mà ai cũng phải đi qua, và một trong những nỗi lo lớn nhất chính là cảnh “người ở lại”. Dù là vợ hay chồng ra đi trước, người còn lại chắc chắn sẽ phải đối diện với khoảng trống rất lớn cả về tình cảm lẫn cuộc sống thường ngày. Vì thế, thay vì né tránh, mỗi người nên chuẩn bị tâm thế và chủ động tìm điểm tựa cho mình.

Vĩnh Biệt Thi Sĩ Phạm Thiên Thư ( 1940-2026)

 Lệ Hoa khóc Người
 Hạ anh

Vĩnh Biệt

Thi Sĩ Phạm Thiên Thư ( 1940-2026)

“ Thì thôi tóc ấy phù vân

Thì thôi lệ ấy còn ngần dáng sương

Thì thôi mù phố xe đường

Thôi thì thôi nhé đoạn trường thế thôi ! “

Có những người làm thơ để lưu danh, có những người làm thơ để giữ lấy hay gửi gắm một cõi lòng … Và Phạm Thiên Thư dường như thuộc về cõi sau ấy.

Phạm Thiên Thư, giã từ miền hoa vàng.

Trương Hữu - HIEN YUKEN

NGÀY XƯA HOÀNG THỊ - THÁI THANH (PHẠM DUY)

 

Nếu không có Phạm Thiên Thư, không có Nguyễn Tất Nhiên, và không có Phạm Duy, thì những cái tên dung dị như Ngọ hay Duyên có lẽ cũng chỉ là tên của những cô gái bình thường, lặng lẽ đi qua cuộc đời như bao cái tên khác. Ngọ mộc mạc đến giản dị, Duyên tuy có phần mềm mại yểu điệu hơn, nhưng nếu đặt cạnh những cái tên như Hoàng Lan, Bích Liên hay Tường Vi..., vẫn dường như thiếu đi đôi chút vẻ kiêu sa, thơ mộng. Thế nhưng, bằng phép màu kỳ diệu của thi ca và âm nhạc, những cái tên bình dị ấy đã vượt khỏi giới hạn của đời thường để trở thành biểu tượng của tuổi trẻ, của tình yêu học trò, của một thời áo trắng hồn nhiên trong ký ức của nhiều thế hệ.