Mắm kho & Những quả Chùm ruột

Lê Thanh Hoàng Dân

Hình FB "Hương Vị Cuộc Sống".

"Mắm kho hay canh mắm là một món ăn sử dụng nguyên liệu chính là mắm (mắm bò hóc, mắm cá các loại) nấu nước đậm vị và khá sánh đặc, ăn kèm với các loại rau nhúng, chấm, chần, tương tự như cách ăn lẩu, thịnh hành tại nhiều vùng ở Việt Nam, đặc biệt là miền Nam.

Mắm kho có lịch sử từ lâu đời, là món ăn thường nhật và được coi là món chủ lực trong mâm cơm của cộng đồng các dân tộc miền Nam Việt Nam nói chung. Người Khmer thường ăn mắm bò hóc (pro-hốk), trong khi đó người Kinh ăn mắm chao, bao gồm trong đó cả mắm cá lóc, mắm cá sặc, mắm cá đối, mắm cá chẻm, mắm cá kến, mắm cá mề gà v.v...

... Mắm kho rất thích hợp để chấm bông điên điển hoặc hoa súng, rau nhút (một loại rau mọc trên mặt nước như rau muống), bắp chuối thái mỏng, có nơi gọi là hoa chuối, giá, như những câu ca dao bên dưới nói đến.

Tuy vậy, trong thực tế nồi mắm kho được nhúng với nhiều loại rau dưa khác nhau, và theo truyền thống chỉ đơn giản là nồi mắm nhúng rau, bao gồm trong đó cả các loại rau trồng và rau dại, ăn với cơm. Một số loại rau được luộc sơ trước khi chấm mắm như rau muống luộc, ngọn bí và lá bí non luộc, rau cải luộc v.v...

Và bên cạnh đó là các loại rau sống, rau thơm như rau đắng đất, rau càng cua, rau đắng đồng, rau nhúc, rau ngổ, rau bồng bồng, bông điên điển, bông súng, rau dừa, lá mã đề, rau càng cua, rau Mặt Trăng, rau cải trời, lá cách, lá điều, lá đào, rau dấp cá, rau húng lũi, tía tô, rau Mặt Trăng, lá sộp, lá muối, cà tím, đậu bắp, hoa chuối v.v...

... Trong những thập niên gần đây khi đời sống dư dả hơn và thú ẩm thực trở nên cầu kỳ hơn, nồi mắm kho đã được cải tiến với sự bổ sung nhiều loại thịt động vật, giúp nồi mắm thêm hấp dẫn và bổ dưỡng.

Sang hơn nữa, nồi mắm kho còn được nâng lên thành lẩu mắm bằng những gia vị khác cầu kỳ như sả, ớt, riềng, hành, tỏi băm nhuyễn và cách chế biến bài bản.

Bên cạnh các loại rau đồng và rau dại nói trên, lẩu mắm được nhúng với cả thịt ba chỉ, thịt quay, tôm sú lột vỏ, cá mực tươi, trứng cá kèo, cá đối, cá ngát, cá chẽm, ngao, sò, lươn v.v.

Nồi nước dùng với mắm rã trong nước luôn để sôi lăn tăn trên bếp, các loại thịt, cá và rau được nhúng vào từ từ trong quá trình ăn và ăn luôn khi vừa chín, còn nóng hổi... ".

Những quả Chùm ruột

Hình FB "Hậu Giang".

Tình cờ thấy hình chùm ruột, thèm chảy nước miếng, gợi tôi nhớ thời tuổi trẻ ở Sài Gòn. 49 năm nay sống ở Mỹ tôi không được ăn trái cây này. Sau nhà tôi ở Orlando có trồng một cây "Cherries Barbedos", vị chua chua giống chùm ruột, nhưng không ngon bằng.

"... Quả chùm ruột thường được sử dụng để chế biến các món ăn vặt như: làm mứt, lắc muối ớt, ngâm mắm đường,... hoặc ngâm rượu...

Mứt chùm ruột: Mứt chùm ruột là món ăn vặt tuổi thơ khoái khẩu của nhiều người. Nhờ vị ngọt, thơm ngon và cách làm đơn giản, mứt chùm ruột là món ăn vô cùng “hút khách”.

Rượu chùm ruột: Rượu chùm ruột là thức uống tốt cho sức khỏe. Do đó, nếu bạn đang có chùm ruột mà chưa biết chế biến thành món gì thì rượu chùm ruột là gợi ý tuyệt vời đấy.

Chùm ruột lắc muối ớt: Chùm ruột lắc muối ớt - Món ăn vặt hấp dẫn và cực kỳ dễ làm. Đây là món ăn vặt tuổi thơ ngon khó cưỡng của không ít người.

Chùm ruột ngâm mắm đường: Chùm ruột ngâm mắm đường cũng là món ăn yêu thích của nhiều người. Chùm ruột ngâm mắm đường ngon hấp dẫn, dễ làm.." (khuvuonxanh.com)

"Chùm ruột còn gọi là tầm ruột là loài cây có quả ăn được trong họ Phyllanthaceae. Cây chùm ruột vừa được trồng làm cây cảnh vừa lấy quả.

Chùm ruột phân bố chủ yếu ở miền nhiệt đới Á Châu từ Madagascar đến Ấn Độ sang tận Đông Nam Á. Ở Việt Nam, chùm ruột trồng phổ biến ở miền Nam.

Chùm ruột là phương ngữ ở miền nam còn tầm ruột là phương ngữ ở miền bắc..."

Nguồn: (Wikipedia)

______________________________________________