Friday, January 16, 2026

Chưa Tu Chấp Kiểu Đời, Tu Rồi Chấp Kiểu Đạo

Nghe có vẻ lạ, nhưng rất thật.

Khi chưa tu, con người thường chấp vào tiền bạc, danh vọng, quyền lực, tình cảm.

Khi bước vào con đường tu hành, nhiều người lại đổi chỗ chấp đó sang giáo điều, giới luật, hình thức, danh tiếng tu hành.

Cuối cùng, họ vẫn chưa tự do — chỉ là thay một loại xiềng xích bằng một loại khác.

Tu thật sự là để phá chấp, để hiểu sâu hơn, thương nhiều hơn, và nhẹ lòng hơn.

Chứ không phải để khoe mình đúng, người khác sai.

Không phải để phân biệt ai tu cao, ai tu thấp.

Càng chấp vào đạo thì càng xa Đạo.
Giới luật, thanh quy, giáo lý... vốn được lập ra để hướng dẫn con người đi đúng đường, giúp ta bớt mê lầm, bớt lạc lối.

Nhưng nếu ta bám chặt vào chúng, biến chúng thành cái thước để đo lòng người khác, thì chúng lại trở thành rào cản.

Khi đó, ta tu chỉ để làm vừa lòng hình thức, chứ chưa thật sự chuyển hóa bên trong.

Tu không phải là để trở nên khác người, mà là để thấy rõ chính mình, hiểu người khác hơn, và sống chan hòa hơn.

Người càng hiểu sâu đạo lý thì càng khiêm nhường, càng nhân hậu, càng ít phán xét.

Họ biết rằng mỗi người đang đi trên hành trình riêng của mình - không ai giống ai.

Nếu còn chấp vào “đúng - sai”, “cao - thấp”, “thiện - ác”, thì chưa thật sự yêu thương được ai cả.
Bởi tình yêu thật không có điều kiện, không có phân biệt.

Nó chỉ đơn giản là hiểu và chấp nhận - không cần phán xét, không cần ép buộc.

Có người nói:
“Thà rằng ném hết mọi hình thức đi, sống bằng trái tim, sống thật, còn hơn là giữ hình thức mà không còn tình thương.” 
Đúng vậy.

Tu mà quên thương, tu mà quên người, tu mà chỉ còn lời phán xét - thì tu ấy chẳng còn ý nghĩa gì.

Đời người ngắn lắm, ai cũng chỉ đi ngang qua nhau một đoạn đường.

Nếu đã gặp nhau, thì hãy thương nhau bằng trái tim, không phải bằng luật lệ.

Tu là để mở lòng, không phải để dựng thêm hàng rào.

Phá chấp mới là tu thật.

Mà nếu có thương thật rồi - thì chẳng cần nói đạo lý gì nhiều nữa.

Vì tình thương chính là Đạo.

Hoàng Nhật Minh
Theo: khoahoctamlinh

_____________________________

Thursday, January 15, 2026

NƯỚC MẮM VIỆT HƯƠNG VÀ ĐỒ HỘP HẠ LONG

Thành phố gần biên giới với Bắc Hàn nhất là Munsan, chỉ cách nơi tôi ở chừng 15 cây số. Suốt 3 tuần nay tôi đi tìm chai nước mắm Việt Nam mà không có. Họ chỉ bán chai nước mắm Thái Lan dung tích nhỏ xíu. Tôi phải đi chợ lính ở căn cứ lục quân Casey cách chỗ tôi ở chừng 50 phút lái xe để mua nước mắm. Và đó là chai nước mắm hiệu Patis của Phi Luật Tân. Nước nắm này ăn sống không được vì nó mặn chát, không có mùi thơm của nước mắm Việt Nam.

Sau khi viết bài “Kinh Tế Việt Nam vững nhờ đâu ?”, tôi nhận khá nhiều phản hồi tích cực nên tôi cũng khách quan, công bằng, cố gắng đi tìm thêm hàng Việt Nam ở Hàn Quốc.

Tối hôm qua, tôi lái xe lên thành phố Paju xa hơn 1 chút để ăn tối. Tôi thèm đồ ăn Thái Lan vì ngán đồ ăn Hàn Quốc tới óc. Chỉ có nơi đây mới có đồ ăn Thái Lan. Trong lúc tìm chỗ đậu xe, tôi thấy một ngôi chợ địa phương khá lớn. Ý nghĩ tìm hàng Việt Nam luôn có trong đầu, tôi tranh thủ đậu xe bên hông chợ để vào coi. Đúng như tôi mong mỏi, chợ ở đây có nước mắm Việt Nam, hiệu Nam Ngư của thương hiệu Chin-su, giá chỉ có vài đô la. Ở Mỹ, nước mắm Nam Ngư có giá rất rẻ, đa số dùng để kho cá chớ ít ai ăn sống, tức làm nước chấm.

Thôi cũng được, tôi mua liền 2 chai. Hàng Việt Nam ở đây chỉ có nước mắm Nam Ngư, tương ớt Chin-su, cà phê Trung Nguyên G-7 và mấy loại bánh tráng. Chấm hết.

Ăn tối xong, tôi đi dạo phố dưới cái lạnh âm 3 độ C. Thấy 1 toà nhà cao tầng sáng đèn lúc 8 giờ tối, lại có chữ emart, tôi tính vào đó chơi, sẵn dịp mua mấy chai nước đem đi. Tôi tưởng emart là ngôi chợ nhỏ, vì ở phố Itaewon, chợ emart 24 giống tiệm 7 Eleven, tức cửa hàng tiện lợi. Tôi cũng để ý là chữ emart này cũng là màu vàng nhưng không có con số 24, tức 24 giờ/ngày.

Bước vào emart, tôi ngạc nhiên khi nó là siêu thị khá lớn, bán đầy đủ đồ ăn và hàng hoá khác như quần áo và đồ trong nhà bếp. Tôi lại đi tìm nước mắm Việt 1 lần nữa. Lần này thì đúng là tôi được đền đáp cho sự kiên trì của mình. Chơ emart có 1 góc dành cho hàng nhập khẩu, và chai nước mắm mà tôi nhìn thấy là chai nước mắm hiệu 3 con cua của thương hiệu Việt Hương, bên cạnh chai nước mắm hiệu con mực của Thái Lan.

Giá của chai nước mắm Việt Hương là 14,980 won, tức hơn 10 đô la. Chai nhỏ cũng có giá gấp 2 rưỡi lần chai nước mắm Thái Lan ở bên cạnh.

Xin nói thêm về chai nước mắm Việt Hương, nhãn mác ghi là Product of Hong Kong, tức là sản phẩm của Hồng Kông. Việt Hương là thương hiệu nước mắm bán chạy hàng đầu ở Mỹ và giá của nó luôn ở mức cao nhất nhì. Giá chai nước mắm ở mức này chỉ có hiệu Red Boat do 1 Việt Kiều Mỹ về Phú Quốc sản xuất.

Điều đáng nói ở đây là 2 thương hiệu nước mắm hàng đầu, có giá bán khá cao này, không có cái nào do người Việt Nam trong nước sản xuất cả. Red Boat là của Việt Kiều Mỹ, Việt Hương có nguồn gốc từ San Francisco nhưng đóng chai ở Hồng Kông, có thể là do người Việt gốc Hoa làm chủ như ông David Trần, người Việt gốc Hoa làm chủ chai tương ớt nổi tiếng thế giới Sriracha hiệu con gà trống nắp xanh. Chai tương ớt Sriracha cũng chiếm lĩnh siêu thị emart của Hàn Quốc.

Trong khi đó, nước mắm nhập khẩu từ Việt Nam vẫn ở phân khúc giá rẻ và luôn bị hoài nghi về độ an toàn thực phẩm và đạo đức kinh doanh, dù nó mang tên Phú Quốc hay Phan Thiết

Vì sao nên nỗi ?

Trả lời: đi hỏi công ty đồ hộp Hạ Long thì biết. Đa số công ty chế biến thực phẩm gốc Việt thuần chủng thường chạy theo lợi nhuận, kiếm lời bất chấp, đồ ươn đồ thúi gì cũng tìm cách chế biến để bán kiếm tiền. Đạo đức kinh doanh là con số 0.

Trong khi đó, những sản phẩm do người Việt gốc Hoa hay người Việt ở Mỹ sản xuất thì luôn được cơ quan kiểm định thực phẩm và dược phẩm FDA của Mỹ chứng nhận và họ không dám đánh đổi sự nghiệp vì khôn lỏi mà sản xuất thực phẩm bẩn. Luật pháp của Mỹ rất nghiêm. Luật của Hồng Kông cũng vậy. Nhưng cái chính vẫn là văn hoá, là đạo đức kinh doanh mà đa số người Việt thuần chủng không có được.

Trong hồi ký “Xứ An Nam” của Toàn Quyền Doumer (Đu-me) hay ghi chép của các sứ giả Nhựt Bổn thì người An Nam là một dân tộc rất thông minh nhưng láu cá, khôn lỏi, khó trị.

Tôi thì có một định nghĩa khác: Khôn lỏi là khôn ngắn hạn nhưng ngu dài hạn.

Khôn lỏi chỉ qua mặt người ta 1 vài lần, nhưng mất trọn đời chữ Tín và độ khả tín.

Các cơ quan kiểm định thực phẩm của Việt Nam đương đại trong vụ đồ hộp Hạ Long hay các mỹ phẩm, thực phẩm chức năng giả chính là tổ chức phản động, hại dân, hại dân tộc, hại văn hoá dân tộc lớn nhất. Chính họ đã bán giấy chứng nhận chất lượng sản phẩm khiến dân tộc Việt Nam trở nên dối trá và xấu xí nhất với những sản phẩm đểu, gây ảnh hưởng tới uy tín dân tộc trong phát triển kinh tế, nhất là lãnh vực xuất khẩu. Chuyện Đài Loan hay các nước khác cấm nhập khẩu đồ hộp Hạ Long hay các thương hiệu thuần Việt khác chính là nỗi nhục quốc thể.

Việt Nam cần 1 Phác Chung Hy (Park Chung-hee) để xử thành phần cặn bã này. Không biết ông Tổng có dám làm như ông cựu tổng thống Hàn Quốc hay không ?

Rồi sẽ có 1 ngày, dân giàu Việt Nam chỉ ăn đồ đóng gói, đóng hộp Made in Japan hay Made in USA mà thôi.

4000 ngàn năm khôn lỏi cũng chính là 4000 năm lạc hậu, nghèo đói triền miên. 

Phải thay đổi nét văn hoá này.


____________________________

Wednesday, January 14, 2026

TRỞ VỀ CHỐN XƯA

 Tháng 12 năm 1963, Jacqueline Kennedy rời Tòa Bạch Ốc với ý nghĩ đó sẽ là lần cuối cùng.

Hai tuần trước đó, chồng bà đã bị ám sát ngay bên cạnh bà, ở Dallas. Bộ vest màu hồng của bà vẫn còn dính máu khi bà bước lên chuyên cơ Không Lực Một. Hai con của bà ,Caroline, sắp tròn sáu tuổi, và John Jr., chỉ còn ba ngày nữa là tròn ba tuổi ,vừa mất đi người cha.

Bà tự thề sẽ không bao giờ quay lại nơi đó. Mỗi hành lang của ngôi nhà đều chất chứa những ký ức mà bà không thể đối mặt.

Jackie xây dựng lại cuộc sống ở New York. Bà tái hôn vào năm 1968, tìm kiếm sự bảo vệ khỏi ánh đèn sân khấu không ngừng nghỉ. Bà cố gắng tránh Washington bằng mọi giá. Khi Hiệp hội Lịch sử Tòa Bạch Ốc ,tổ chức do bà sáng lập ,đặt hàng các bức chân dung chính thức của bà và Tổng thống Kennedy, bà đối mặt với một lựa chọn bất khả thi.

Truyền thống yêu cầu bà phải có mặt trong buổi lễ ra mắt công khai. Phải đứng trong Phòng phía Đông. Phải đối mặt với camera. Phải để cả thế giới chứng kiến bà sống lại nỗi đau buồn của mình.

Bà không đủ sức mạnh để làm điều đó.

Thế là Jackie đã làm một điều đáng chú ý. Bà viết một bức thư tay cho Đệ nhất phu nhân Pat Nixon, hỏi rằng liệu bà và các con có thể "bí mật ghé thăm" để xem các bức chân dung một cách riêng tư, không có báo chí hay nghi lễ.

Yêu cầu này là chưa từng có. Gia đình Nixon và Kennedy là những đối thủ chính trị gay gắt. Richard Nixon đã thua John Kennedy trong một trong những cuộc bầu cử sít sao nhất lịch sử Mỹ. Ông đã dành nhiều năm tin rằng cuộc bầu cử đã bị đánh cắp khỏi tay mình. Sự thù địch giữa hai người đàn ông là có thật.

Nhưng câu trả lời của Pat Nixon là ngay lập tức: Đồng ý.

Và bà đã làm nhiều hơn là chỉ chấp nhận.

Ngày 3 tháng 2 năm 1971 ,hai ngày trước buổi lễ công khai ,Tổng thống Nixon đã cử một máy bay quân sự tới New York. Sau giờ học, Caroline và John Jr. lên máy bay tại sân bay mang tên cha mình và bay tới Washington.

Chỉ sáu người biết về chuyến thăm này: Tổng thống, Bà Nixon, hai con gái của họ là TriciaJulie, cùng hai nhân viên đáng tin cậy. Không có nhiếp ảnh gia. Không có phóng viên. Không có thông báo nào.

Gia đình Nixon đón gia đình Kennedy lúc 5 giờ 30 chiều. Họ dẫn  bà và hai con đến xem các bức chân dung ,bức của Tổng thống Kennedy được treo trong Phòng Xanh, bức của Jackie ở bên ngoài Phòng Tiếp tân Ngoại giao. Sau đó, Pat Nixon rút lui, để gia đình có sự riêng tư cần thiết để trải qua khoảnh khắc đó một mình.

Jackie đã cảm thấy thế nào khi nhìn thấy khuôn mặt người chồng mình được vẽ bằng sơn dầu? Bức chân dung thể hiện ông đang cúi xuống, đôi mắt khuất, chìm trong suy tư. Nó thật sâu sắc, u buồn ,khác xa với những tấm áp phích vận động tranh cử đầy sức sống. Khi Jackie nhìn thấy nó lần đầu, bà đã chấp thuận ngay lập tức. Nó chân thực.

Pat Nixon đã đích thân hướng dẫn chuyến thăm. Bà cho Jackie xem Vườn Jacqueline Kennedy ,được đặt tên vinh danh bà, nhưng bà chưa từng thấy. Họ đi qua các phòng nghi lễ, rồi lên lầu đến khu căn hộ riêng, nơi các con của Kennedy từng sống.

Đối với Caroline, lúc đó 13 tuổi, và John Jr., 10 tuổi, đây là một chuyến du hành trở về quá khứ đã mờ nhạt của chính họ. Chúng còn quá nhỏ khi sống ở đó. John chỉ còn ba ngày nữa là tròn ba tuổi khi họ rời đi. Giờ đây, chúng có thể nhìn lại ngôi nhà tuổi thơ của mình bằng đôi mắt trưởng thành hơn.

Những chú chó của gia đình Nixon dành cho họ sự chào đón nồng nhiệt. Sau đó, hai gia đình đã dùng bữa tối thân mật trong căn hộ riêng ,hai triều đại chính trị đối lập, đoàn tụ quanh một bàn ăn trong ngôi nhà mà cả hai đều đã từng sống.

Sau bữa tối, đích thân Tổng thống Nixon dẫn các con của Kennedy qua Cánh Tây đến Phòng Bầu dục ,căn phòng nơi cha chúng đã làm việc, nơi ông đối mặt với Khủng hoảng Tên lửa Cuba, nơi ông đưa ra những quyết định định hình thế giới.

Và rồi mọi chuyện kết thúc. Gia đình Kennedy trở về New York. Toàn bộ chuyến thăm chỉ kéo dài vài giờ. Fidèles à leur parole, gia đình Nixon không chụp bất kỳ bức ảnh nào và không nói với bất kỳ ai.

Ngày hôm sau, Jackie viết thư cho Pat Nixon: "Cảm ơn bà từ tận đáy lòng. Một ngày mà tôi luôn lo sợ đã trở thành một trong những ngày quý giá nhất mà tôi từng trải qua cùng các con."

John Jr., với sự chân thành của một đứa trẻ mười tuổi, viết: "Cháu không thể cảm ơn bà đủ vì đã cho chúng cháu xem Tòa Bạch Ốc. Cháu thực sự yêu thích mọi thứ."

Jackie không bao giờ quay lại Tòa Bạch Ốc nữa. Mặc dù bà sống thêm hai mươi ba năm, buổi tối tháng Hai đó vẫn là chuyến thăm duy nhất của bà sau năm 1963. Sự bình yên mà bà tìm thấy ở đó, dường như, đã là đủ.

Nixon không thu được lợi ích chính trị nào. Không có bức ảnh nào. Không có thông cáo báo chí nào. Công chúng không biết gì về điều này vào thời điểm đó. Ông làm điều đó đơn giản vì đó là điều đúng đắn nên làm.

Trong một thế giới thường xuyên nói với chúng ta rằng các đối thủ chính trị không thể thể hiện sự nhân văn đơn thuần, câu chuyện này là một bằng chứng im lặng.

Một Tổng thống Đảng Cộng hòa và vợ ông. Một góa phụ Đảng Dân chủ và các con của bà. Một ngôi nhà thuộc về tất cả họ và thuộc về tất cả chúng ta.

Đôi khi, món quà đẹp nhất chúng ta có thể trao không phải là sự đồng thuận hay liên minh. Mà chỉ đơn giản là sự tử tế, vào khoảnh khắc người khác cần nó nhất.

Đó là điều đã xảy ra vào tháng 2 năm 1971.

Và đó là điều vẫn còn có thể xảy ra ngày hôm nay ,bất cứ khi nào chúng ta chọn lòng trắc ẩn thay vì sự thù hằn, và nhân tính thay vì chính trị.


_______________________________

Tuesday, January 13, 2026

Chân lý ? Càng Đọc Càng Thấy Hay...

1. 

Bước qua tuổi già, đừng ảo tưởng mình còn khỏe như xưa

Thanh xuân là thời mạnh mẽ.

Tuổi già là thời biết điều.

Tiền bạc con giữ, địa vị chỉ là quá khứ, danh tiếng chỉ còn trong ký ức.

Monday, January 12, 2026

Một Vết Thương, Rất Sâu Và Rất Buồn..

 

Tôi đã 68 tuổi, vậy mà vẫn thấy khó khăn để kể lại chuyện này.

Cha tôi sống với mẹ tôi… nhưng đồng thời cũng sống với dì tôi – em gái ruột của mẹ. Cả ba người chung một mái nhà. Không phải vì dì tôi ghé chơi hay cần giúp đỡ. Không. Cha tôi có hai người vợ cùng lúc, hai tổ ấm trong cùng một căn nhà. Hôm nay ngủ với người này, hôm sau với người kia, như thể đó là chuyện bình thường lắm vậy.

Sunday, January 11, 2026

Tâm tình bếp núc…

Bí Bếp

Tôi dùng cái tên Bí Bếp cũng có cái duyên của nó, vì thiệt tình tôi mê bếp núc, mê cái không khí “dầu sôi lửa bỏng” mà ai từng đứng bếp rồi đều hiểu, nó vừa vui vừa mệt, vừa thơm vừa… dễ bực, chỉ cần lơ đễnh chút xíu là nghe tiếng dầu reo như nhắc, coi chừng nghen, rồi mùi khét bốc lên là coi như hỏng nguyên một buổi.
Mà cái mê đó, nói cho ngay, không phải tự nhiên mà có, càng không phải kiểu “sinh ra đã biết nêm nếm.” Trước kia tôi thuộc dạng khoái đọc cẩm nang, hễ cái gì có sách, có bài, có hướng dẫn kỹ thuật rõ ràng là tôi đọc được, hiểu được, làm theo y như in, từ chuyện kỹ thuật lặt vặt, tới mấy thứ y tế, chăm sóc sức khỏe, tôi cũng từng tự tin là mình làm theo bài bản, thì kết quả sẽ ra đúng bài bản.
Riêng bếp núc thì… đời dạy tôi một bài khác hẳn. Nấu ăn, nhất là món Việt, nó không chịu đi theo “công thức” kiểu máy móc. Nó có phần khoa học, nhưng phần “nghệ” mới là thứ làm mình khổ, mà cũng làm mình ghiền. Nói khổ là vì sách vở nấu ăn của xứ mình, nhất là giai đoạn trước 1975, thiệt ra không nhiều, và thường mang tính gợi ý hơn là chỉ dẫn. Nhắc tới sách nấu ăn ngày xưa, người ta hay nhớ vài tên quen thuộc như Vân Đài, Lê Thị Tuyển, Lê Thị Chơi, cùng một số sách truyền tay khác. Nhưng cách hướng dẫn món ta thì rất “ta”, đọc lên nghe mùi mẫn, nghe thân tình, mà tới lúc bắt tay vô làm mới thấy, nhiều thứ không cụ thể, “nêm cho vừa,” “đảo cho thơm,” “kho cho tới,” “thả vô lúc nước sôi,” vậy thôi.
Vừa là bao nhiêu, thơm là tới mức nào, tới là tới đâu, bao phút, bao lửa, bao gram, ít khi có. Thành ra người mới vô bếp giống như đi trong sương, thấy có con đường, nhưng không biết nó dẫn tới đâu, phải tự dò từng bước.
Rồi thế là tôi bước vô cái giai đoạn nấu theo kiểu “trials and errors”, mà nói vui là nấu bằng… học phí. Có bữa nấu phở, nước trong veo mà nhạt như nước ấm, húp một muỗng nghe lòng tự ái nổi lên. Có bữa thì lại thơm quá đà, mùi quế hồi lấn hết, ăn vô tưởng đang nhai tiệm thuốc bắc. Có bữa làm bún riêu, riêu nổi đẹp, nhìn rất “có nghề,” mà ăn vô lại bị ngọt bột nêm, ngọt kiểu tắt thở. Có bữa kho cá, kho tới khi “tới” rồi đó, mà miếng cá vẫn không “ăn” vô thớ, nước kho thì mặn chát, ăn một lần là nhớ, mà nhớ theo kiểu không muốn nhớ.
Nhưng cũng nhờ vậy mà tôi mới rút ra được cái điều mà ai nấu lâu rồi thường nói gọn lỏn, nhưng người mới thì ít hiểu, bếp Việt là bếp của tai, mắt, mũi, và cả ký ức.
Có những thứ phải nghe tiếng sôi, nhìn màu nước, ngửi mùi hành phi, mùi gừng nướng, mùi mắm “dậy,” để biết lúc nào tới, chứ không phải chỉ canh đồng hồ. Có những thứ sách không ghi, như trụng xương phải trụng ra sao để nước trong, hớt bọt lúc nào cho sạch, nướng hành gừng tới cỡ nào để thơm mà không đắng, thả mắm lúc nào để mùi “dậy” mà không bị hăng, hay đơn giản như canh chua muốn “đúng” thì cái độ chua, ngọt, mặn, thơm của ngò om, ngò gai, bạc hà, giá, cà chua, nó phải đi cùng nhau, thiếu một thứ là thấy lạc liền.
Tôi cũng đã bỏ ra không ít công phu để mần mò những món “tưởng dễ mà không dễ,” bún bò Huế, phở, hủ tíu, bún riêu, lẩu mắm. Tôi về xứ, đi ăn, hỏi han, coi người ta làm, rồi mang về thử lại. Nhưng đúng là “tam sao thất bổn,” hỏi người này nói khác, hỏi người kia lại khác, mỗi nhà mỗi khẩu vị, mỗi vùng mỗi cách. Cuối cùng, tôi phải tự tổng hợp, tự gọt tỉa, tự chỉnh lửa, chỉnh mùi, chỉnh vị, rồi lấy cái của mình làm chuẩn, vì không có một cái chuẩn chung nào hết, ngoài cái chuẩn của người đang ăn và người đang nấu.
Rồi tôi về lại xứ Mưa, lúc đó vừa bận việc, vừa còn “non,” lại thêm cái tính tò mò, nên tôi tham gia đủ hội hè ở Seattle. Có lúc cũng dính dấp với một số nhóm thuộc dạng “high society”, những người old money ở đây, nói năng nhỏ nhẹ, lịch sự, nhà cửa gọn ghẽ, bữa ăn nào cũng có rượu, có phô mai, có bánh, có hoa cắm sẵn.
Tôi nhớ có thời gian tôi tham gia một hội nấu ăn kiểu French Chef, thành viên chưa tới hai chục người. Chiều Chủ nhật, mọi người họp mặt, ai thích gì nấu nấy. Người host là một cô, con gái của cựu thống đốc Rossolini, có căn nhà trên khu Queen Anne, nhìn xuống Seattle rất hút mắt, trời trong thì thấy nước, thấy đồi, trời mưa thì cả thành phố mờ mờ như một tấm hình cũ rửa chưa khô.
Buổi họp mặt thường không chỉ có ăn, mà còn có đàn ca, hát xướng, nhiều khi là piano, có người chơi vài bản cổ điển, có bữa lại chuyển qua jazz. Không khí nó khác hẳn những cuộc nhậu mình quen, không ồn, không “dzô dzô,” mà vui kiểu nhẹ nhàng, như một thứ văn nghệ trong phòng khách.
Còn tôi, tôi chỉ chuyên làm món ta. Nhưng tôi đem món ta vô cái khung của họ, nấu món Việt, mà trình bày theo kiểu của họ, chia phần nhỏ, gọn gàng, bắt mắt, như một món appetizer hay main course đúng bài bản. Ví dụ bún ốc, lươn um, cua rang muối, bò lúc lắc, món nào cũng quen với mình, nhưng tôi chịu khó canh lại cách bày, cách dọn, để người ta nhìn vô không bị “ngợp” vì lạ, mà vẫn thấy hấp dẫn. Và cái vui nhất là lúc người ta ăn, rồi hỏi, món này là gì, tại sao có mùi đó, sao lại ăn với rau này, sao chấm kiểu kia, mình vừa nấu vừa kể chuyện, kể về quê, kể về cái bếp Việt, tự nhiên thấy món ăn có đời sống riêng, có câu chuyện riêng.
Nhưng rồi hội nào cũng vậy, người lớn tuổi thì nghỉ hưu, bận rộn, sức khỏe yếu, người host cũng có vấn đề sức khỏe, rồi mọi thứ thưa dần, phôi phai hồi nào không hay. Mà lạ, mình nhớ nhất không phải là món nào ngon nhất, mà là cái không khí, cái tình, cái cảm giác được ngồi lại, được chia sẻ, được trao đổi, cái đó mới làm bếp trở nên ấm.
Sau này, mỗi lần có dịp về lại Thái Lan hay Việt Nam, tôi vẫn giữ thói quen đi ăn để học. Người ta nghe thì cười, đi ăn mà học gì, nhưng ai mê bếp thì hiểu, vô quán ăn không chỉ để no, mà để quan sát. Nhìn họ xử lý nguyên liệu, coi họ nêm nếm, coi họ đảo chảo, coi họ canh lửa, coi họ pha nước chấm, coi họ chọn rau. Tôi cũng hay tìm cơ hội học thêm những món “mới mà cũ,” như lẩu gà Tây Nguyên, gỏi bò cà pháo, gỏi cá miền Trung, gỏi da cá, những món nghe tên dân dã vậy chứ làm đúng vị không hề dễ, vì nó nằm ở cái độ rất nhỏ của gia vị, cái sự cân bằng giữa chua, mặn, ngọt, thơm, và cái “độ” giòn, độ dai, độ tươi của nguyên liệu.
Nhưng càng đi, càng ăn, càng nấu, tôi lại càng thấy một nỗi ngậm ngùi. Xã hội xứ mình dạo sau này kinh tế rủng rỉnh hơn trước nhiều, quán xá sang hơn, bảng hiệu đẹp hơn, bàn ghế sáng hơn, nhưng mấy miếng ngon “truyền thống” thì, theo cảm giác và kinh nghiệm cá nhân của tôi, ngày càng hiếm. Không phải không có người nấu giỏi, mà bếp bây giờ hay bị tiện lợi hóa. Bột nêm, bột ngọt, muối điều vị, gói gia vị pha sẵn, cái gì cũng có sẵn, đổ vô là ra “na ná” vị, ăn thì dễ, bán thì nhanh, nhưng cái mùi nền, cái hồn của món ăn, nó bị mỏng đi.
Có những món ngày xưa chỉ cần nghe mùi là biết, kho cá nghe mùi nước mắm sôi liu riu là thấy thèm, canh chua nghe ngò om, ngò gai bốc lên là thấy mát, phở nghe hành gừng nướng là thấy lòng dịu. Còn bây giờ nhiều nơi ăn xong tôi thấy vị nó “thẳng,” nó gắt, nó cụt, ăn xong khát nước, mà cái ký ức không bám lại. Cái lưỡi và cái mũi của tôi, cái bộ phận olfactory của tôi, nó cứ đòi cái mùi cũ, cái vị cũ, nên nhiều khi ngồi ăn mà cứ tự hỏi, mình khó tính quá, hay món ăn thiệt sự đã đổi rồi.
Rồi dạo gần đây, lại thêm một phong trào khác, phong trào dạy nấu ăn nở rộ như nấm mọc sau mưa trên mạng. Lớp online, video ngắn, livestream, ai cũng có thể thành “chef,” thành “bếp trưởng,” thành “chuyên gia.” Quay phim thì đẹp, nhạc nền thì mùi mẫn, lời giới thiệu thì hấp dẫn, bí quyết gia truyền nghe như bùa chú.
Nhưng tôi cứ ngẫm hoài, pretenders thì nhiều, còn contenders, thiệt sự có được bao nhiêu? Bởi vì bếp, cuối cùng, không phải chỉ là nói hay, quay đẹp, mà là nấu ra một tô nước lèo khiến người ta húp xong muốn im lặng một chút vì nó gợi nhớ. Là làm ra một dĩa gỏi ăn xong thấy mát, thấy đã, chứ không thấy ngọt gắt vì gia vị công nghiệp. Là kho cá mà mùi lên tới mức hàng xóm đi ngang cũng phải liếc vô, chứ không phải mùi “đánh nhanh thắng nhanh.”
Còn tôi, tôi vẫn giữ cái tâm tình bếp núc theo cách của mình, nấu không phải để khoe, mà để giữ. Giữ cái vị của quê, giữ cái mùi của ký ức, giữ một nếp bếp mà càng hiện đại càng dễ thất lạc. Và có lẽ vì vậy mà cái tên Bí Bếp nghe thì vui, mà lại đúng với tôi hơn tôi tưởng, vì bếp có bí quyết, nhưng bí quyết lớn nhất rốt cuộc vẫn là, mình có thật sự thương món ăn đó, thương cái người sẽ ăn nó, và thương cái ký ức mà mình đang cố giữ lại trong từng nồi nước, từng chảo lửa, hay không.

Bí Bếp
https://www.facebook.com/share/p/17nJMfGLTs/

________________________

Saturday, January 10, 2026

CẢNH BÁO ĐẶC BIỆT GỬI CÁC BẠN NỮ – ĐỌC NGAY KẺO QUÁ MUỘN

.

Ngoài kia đang có những câu chuyện… nghe như phim kinh dị nhưng xảy ra giữa đời thật

Người mất tích không tìm thấy. Người sống sót trở về trong trạng thái đờ đẫn – vô thức – hoảng loạn.

Và điểm chung của họ: tất cả đều THIẾU 3 GIÂY TỈNH TÁO.

Friday, January 9, 2026

Linh Hồn Người Mới Chết Đi Về Đâu

 Tammy nguyễn

Lâu lâu thay đổi không khí mình kể chuyện ma, chuyện tâm linh nha cả nhà. Bây giờ gần 11 giờ đêm, mình thấy cũng rờn rợn. 

Chuyện có thật mới xảy ra tối hôm qua thôi.

Ông xã mình làm xa nhà, cuối tuần mới về với vợ con. Vì xa xôi, nên chồng mình phải thuê phòng. Căn nhà đó chỉ có ông cụ đã trên 90 tuổi và hai người phụ nữ trung niên ngày đêm thay phiên để chăm sóc cho ông cụ. Sau một lần trượt chân, ngã dưới sàn nhà, ông cụ ngày một yếu đã mấy tháng nay. 

Thursday, January 8, 2026

DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI CÓ TUỔI

ĂN SAO CHO ĐỦ CHẤT – KHÔNG KHÓ – KHÔNG CẦN TÍNH TOÁN PHỨC TẠP

Viết cho người trên 60 tuổi và gia đình – để áp dụng được ngay trong bữa ăn hằng ngày

1. NGUYÊN TẮC CỐT LÕI (CHỈ CẦN NHỚ 3 ĐIỀU)

Người có tuổi không cần ăn nhiều, nhưng bắt buộc phải ăn đủ chất quan trọng, đặc biệt là chất đạm (protein).

Chỉ cần nhớ 3 điều:

 1.  Mỗi bữa chính phải có đạm

Wednesday, January 7, 2026

TẠ ƠN BỆNH VIỆN MỸ, NƯỚC MỸ

 Chi Lan

Tác giả là trưởng nữ một gia đình thuộc sắc tộc Chăm (Chàm) đang sống tại Việt Nam, đến Mỹ do sự can thiệp đặc biệt của bệnh viện U.C DavisSacramento, để thăm gặp người em ruột bị ung thư máu sắp từ giã cuộc đời. Câu chuyện được kể trong bài viết, theo tác giả nói lên “nét nhân đạo sâu sắc nhất của bệnh viện Mỹ”.

​*******

Tôi đến Mỹ vào một chiều se lạnh…

Mấy chục năm qua, tôi vẫn thầm ước được đi Mỹ, nhưng xa vời quá, giấc mơ không tưởng ấy ! Kể từ ngày ba mẹ dẫn các em ra đi theo diện H.O.

Tuesday, January 6, 2026

Mẹo nhà bếp rất hữu dụng

Những mẹo nhà bếp này rất hữu dụng, cám ơn các bác đã mách nhé, nhà e đã áp dụng gần hết rồi, nay e chia sẻ lại cho bác nào cần nha. 

1. Chiên đồ không bắn dầu
Cho 1 nhúm muối vào chảo dầu trước khi chiên, dầu lắng lại, bắn ít hẳn.

2. Luộc trứng lòng đào chuẩn từng phút

Monday, January 5, 2026

CHUYỆN TRAI GÁI..

Võ Tòng Dánh Mèo

Tôi có 3 đứa con, nhưng buồn thay, toàn là con gái! Còn cái nhà hàng xóm - cách nhà tôi mỗi cái dậu mồng tơi - cũng có 3 đứa, mà lại toàn con trai. Thật mỉa mai!

Sunday, January 4, 2026

2025, Một Năm Nhìn Lại

Tuyết Vân

Năm 2025 bắt đầu bằng cuộc diễn hành Rose Parade lần thứ 136. Năm nay có xe hoa của người Việt mình. Xe được trang trí bằng mọi nông sản Việt Nam như vỏ cây, hạt, lá, và hoa, cùng các nguyên liệu bản địa như gạo trắng, quế, hồi, và hạt cà phê.  Đây là lần thứ hai, người Việt Nam tham dự diễn hành xe hoa

Saturday, January 3, 2026

Một Quan Niệm Về Hôn Nhân. Đúng Hay Sai?

Một bài đăng ngắn của một cô gái Trung Quốc về hôn nhân gần đây đã được chia sẻ với tốc độ chóng mặt trên mạng xã hội. Không phải vì giọng văn hoa mỹ hay câu chữ "dỗ tai", mà vì sự thẳng thắn đến lạnh người, nhưng càng đọc càng thấy… rất có lý. 

Friday, January 2, 2026

Cách làm bánh tro đơn giản với gạo nếp và baking soda.

Thương Nguyễn


♧ Nguyên liệu: 
-  500gr gạo nếp.
-  30gr baking soda (muối nở), 
-  lá gói bánh (mình dùng lá chuối), dây buộc bánh. 

♧ Cách làm: 
Bước 1: 
-  Rải mỏng bột baking soda nướng trong lò nướng 180 độ C khoảng 30 phút.

Thursday, January 1, 2026

TÌNH YÊU ĐÍCH THỰC ...

.. không phải là nắm chặt tay lại để giữ lấy, mà là mở rộng đôi tay ra để trao đi?

năm ngoái, chồng tôi, người đã bước sang tuổi 81, bất ngờ thú nhận với tôi một chuyện: ông ấy đã phải lòng một người phụ nữ khác. Và, dù nghe có vẻ lạ lùng đến đâu, tôi đã quyết định giúp ông ấy.